Upanīyatīti jarāvasena maraṇāya upanīyati harīyati. Jarā hi "āyuno saṃhānī"ti vuttā. Addhuvoti na thiro, sadā tatheva na hoti yasmā addhuvo, tasmā upanīyatīti purimassa kāraṇavacanametaṃ. Etena sakāraṇaṃ jarādukkhaṃ vuttaṃ. Taṃ jarādukkhaṃ disvā jarāpārijuññarahitāpi viññū pabbajanti. Atāṇoti tāyituṃ rakkhituṃ samatthena rahito, anārakkhoti vuttaṃ hoti. Anabhissaroti abhisaritvā abhigantvā byāharaṇena assā setuṃ samatthena rahito, asahāyoti vā attho. Yasmā anabhissaro, tasmā atāṇoti purimassa kāraṇavacanametaṃ. Etena sakāraṇaṃ piyavippayogadukkhaṃ vuttaṃ. Taṃ piyavippayogadukkhaṃ disvā ñātipārijuññarahitāpi viññū pabbajanti. Assakoti sakabhaṇḍarahito. Sabbaṃ pahāya gamanīyanti sakabhaṇḍanti sallakkhitaṃ sabbaṃ pahāya lokakena gantbbaṃ. Yasmā sabbaṃ pahāya gamanīyaṃ, tasmā assakoti purimassa kāraṇavacanametaṃ. Etena sakāraṇaṃ maraṇadukkhaṃ vuttaṃ. Taṃ disvā bhogapārijuññarahitāpi viññū pabbajanti. Aññattha "kammassakā māṇava sattāti vuttaṃ, idha ca raṭṭhapālasutte ca "assako loko"ti vuttaṃ, taṃ kathaṃ yujjatīti ce? pahāya gamanīyaṃ sandhāya "assako"ti vuttaṃ, kammaṃ pana na pahāya gamanīyaṃ. Tasmā "kammassakā"ti vuttaṃ. Raṭṭhapālasutteyeva ca evametaṃ vuttaṃ "tvaṃ pana yathākammaṃ gamissasī"ti 5-. Ūnoti pāripūrirahito. Atittoti bhiyyo bhiyyo patthanāyapi na suhito. Idaṃ ūnabhāvassa kāraṇavacanaṃ. Taṇhādāsoti taṇhāya vase vattanato taṇhāya dāsabhūto. Idaṃ atittabhāvassa kāraṇavacanaṃ. Etena icchārogāpadesena sakāraṇaṃ byādhidukkhaṃ vuttaṃ. Taṃ byādhidukkhaṃ disvā byādhipārijuññarahitāpi viññū pabbajanti. Atāyanoti puttādīhipi tāyanassa

@3 Ma.u. 14/289/262 4 Ma.Ma. 13/305/281 5 Ma.Ma. 13/306/283 Abhāvato atāyano anārakkho, alabbhaneyyakhemo vā. Aleṇoti allīyituṃ nissituṃ anaraho allīnānampi ca leṇakiccākārako. Asaraṇoti nissitānaṃ na bhayasārako na bhayavināsako. Asaraṇībhūtoti pure uppattiyā attano abhāveneva asaraṇo, uppattisamakālameva asaraṇībhūtoti attho.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๕๙๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “มหากรุณาสมาปัตติญาณนิทเทส”