Pañcagatisamāruḷhoti sukatadukkaṭakāraṇehi gammati upasaṅkamīyatīti gati, sahokāsakā khandhā. Nirayo tiracchānayoni pettivisayo manussā devāti imā pañca gatiyo vokkamanabhāvena bhusaṃ āruḷho. Pañcahi kāmaguṇehīti rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbasaṅkhātehi pañcahi vatthukāmakoṭṭhāsehi. Rajjatīti ayonisomanasikāraṃ paṭicca rāguppādanena tehi rañjīyati, sāratto karīyatīti attho. Pañcahi nīvaraṇehīti cittaṃ nīvaranti pariyonandhantīti nīvaraṇā. Kāmacchandabyāpādathinamiddhauddhaccakukkuccavicikicchāsaṅkhātehi pañcahi nīvaraṇehi. Otthaṭoti uparito pihito.

Chahi vivādamūlehīti chahi vivādassa mūlehi. Yathāha:-

"../../bdpicture/chayimāni bhikkhave vivādamūlāni. Katamāni cha, idha bhikkhave bhikkhu

kodhano hoti upanāhī. Yo so bhikkhave bhikkhu kodhano hoti upanāhī,

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๖๐๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “มหากรุณาสมาปัตติญาณนิทเทส”