Yasmiṃ yasmiṃ vatthusminti soḷasasu vatthūsu ekekasmiṃ. Svādhiṭṭhitanti suppatiṭṭhitaṃ. Sūpaṭṭhitāti suṭṭhu upatiṭṭhitā. Sampayuttacittasatīnaṃ saheva sakasakakiccakaraṇato anulomapaṭilomavasena yojetvā te dve dhammā dassitā. Tena vuccati vatthukatāti evaṃ bhūtattāyeva katapatiṭṭhā hontīti vuttaṃ hoti. Yena yena cittaṃ abhinīharatīti pubbapavattito apanetvā yattha yattha bhāvanāvisese cittaṃ upaneti 3-. Tena tena sati anuparivattatīti tasmiṃ tasmiṃyeva bhāvanāvisese sati anukūlā hutvā pubbapavattito nivattitvā pavattati. "yena, tenā"ti cettha "yena bhagavā tenupasaṅkamī"tiādīsu viya bhummattho veditabbo. Tena vuccati anuṭṭhitāti evaṃ karaṇatoyeva taṃ taṃ bhāvanaṃ anugantvā ṭhitā hontīti vuttaṃ hoti. Ānāpānassatiyā satipadhānattā vatthukatānuṭṭhitapadesu satiyā saha yojanā katāti veditabbā.

Yasmā pana paripuṇṇāyeva paricitā honti vaḍḍhitā laddhāsevanā, tasmā "paripuṇṇā"ti pade vuttā tayo atthā "paricitā"ti padepi vuttā, catuttho visesatthopi vutto. Tattha satiyā pariggaṇhantoti sampayuttāya, pubbabhāgāya vā satiyā pariggaṇhetabbe pariggaṇhanto yogī. Jināti pāpake akusale dhammeti samucchedavasena lāmake kilese jināti abhibhavati. Ayañca puggalādhiṭṭhānā dhammadesanā.

@upaṇāmeti 4 khu.khu. 25/1/3 5 Sī. paribhāvitā 6 cha.Ma. pariggahetabbe Dhammesu hi jinantesu taṃdhammasamaṅgīpuggalopi jināti nāma. Te ca dhammā satiṃ avihāya attano pavattikkhaṇe jinitumāraddhā jitāti vuccanti yathā "bhuñjitumāraddho bhutto"ti vuccati. Lakkhaṇampanettha saddasatthato veditabbaṃ. Evaṃ santepi "parijitā"ti vattabbe jakārassa cakāraṃ katvā "paricitā"ti vuttaṃ. Yathā sammā gado assāti sugatoti atthavikappe dakārassa takāro niruttilakkhaṇena kato, evamidhāpi veditabbā. Imasmiṃ atthavikappe paricitāti padaṃ kattusādhanaṃ, purimāni tīṇi kammasādhanāni.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๖๙๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. อานาปาณกถา”