"cattāro susamāraddhā"tiādi sakalassa susamāraddhavacanassa mūlattho. "atthi saman"tiādi pana susamavacanassa, "ñātan"tiādi āraddhavacanassa vikappatthā. Tatthāyaṃ padatthasaṃsandanā:- "samā ca susamā ca samasusamā"ti vattabbe ekadesasarūpekasesaṃ katvā "susamā"tiicceva vuttā yathā nāmañca rūpañca nāmarūpañca nāmarūpanti. "idaṃ samaṃ, idaṃ susaman"ti pana anaññāpekkhaṃ katvā napuṃsakavacanaṃ kataṃ. Yasmā pana ñātampi diṭṭhanti vuccati, diṭṭhañca āraddhañca atthato ekaṃ. Viditasacchikataphassitāni pana ñātavevacanāni, tasmā ñātanti āraddhatthoyeva vutto hoti.

Āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnanti ayampana āraddhavacanassa ujukatthoyeva. Upaṭṭhitā satītiādīni pana sampayuttavīriyassa upakārakadhammadassanatthaṃ vuttāni, na āraddhavacanassa atthadassanatthaṃ. Purimena atthena suṭṭhu samāraddhāti susamāraddhā ca, iminā atthena susamā āraddhāti susamāraddhā ca ekasese kate "susamāraddhā"ti vuccanti. Imamatthaṃ pariggahetvā "tena vuccati susamāraddhā"ti vuttaṃ.

Anupubbanti yathānukkamenāti attho, pubbaṃ pubbaṃ anūti vuttaṃ hoti. Dīghaṃ assāsavasenāti dīghanti vuttaassāsavasena. Purimā purimāti purimā purimā sati, purimā purimā samādhi 1-. Etena pubbanti padassa attho vutato hoti. Pacchimā pacchimāti satiyeva. Etena anūti padassa attho vutto hoti. Ubhayena pubbañca anu ca paricitāti attho vutto hoti. Upari soḷasa vatthūni vitthāretvā vacanato idha saṅkhipitvā "paṭinissaggānupassī"ti antimameva dassitaṃ. Yasmā sikhāppattabhāvanassa sabbāpi ānāpānassatiyo punappunaṃ yathāruci pavattanato anuparicitāpi honti. Tena vuttaṃ "aññamaññaṃ paricitā ceva honti anuparicitā cā"ti.

Yathatthāti yathāsabhāvatthā. Attadamathaṭṭhoti arahattamaggakkhaṇe attano nibbisevanattho. Samathaṭṭhoti sītibhāvattho. Parinibbāpanaṭṭhoti kilesaparinibbānena. Abhiññaṭṭhoti sabbadhammavasena. Pariññaṭṭhādayo maggañāṇakiccavasena. Saccābhisamayaṭṭho catunnaṃ saccānaṃ ekapaṭivedhadassanavasena. Nirodhe patiṭṭhāpakaṭṭho ārammaṇakaraṇavasena.