@3 ka. gahapatissa 4 vi.mahā. 5/196/76, dhamMa.A. 8/174 (syā) Aṭṭhakarīsamattaṭṭhāne hatthiassausabhappamāṇā suvaṇṇameṇḍakā paṭhaviṃ bhinditvā piṭṭhiyā piṭṭhiṃ paharamānā uṭṭhahiṃsu, tesaṃ mukhesu pañcavaṇṇānaṃ suttānaṃ geṇḍukā pakkhittā honti. Sappitelamadhuphāṇitādīhi ca vatthacchādanahiraññasuvaṇṇādīhi ca atthe sati tesaṃ mukhato geṇḍukaṃ apanenti. Ekassapi meṇḍakassa mukhato sakalajambudīpavāsīnaṃ pahonakaṃ sappitelamadhuphāṇitavatthacchādanahiraññasuvaṇṇaṃ nikkhamati. Tato paṭṭhāyesa meṇḍakaseṭṭhīti paññāyīti ayamassa puññavato iddhi.

Ghositassa gahapatissa puññavato iddhīti ghosito nāma paccekasambuddhe katādhikāro sakkaraṭṭhe kosambiyaṃ seṭṭhī. So kira devalokato cavitvā kosambiyaṃ nagarasobhiniyā kucchismiṃ nibbatti. Sā taṃ vijātadivase suppe sayāpetvā saṅkārakūṭe chaḍḍāpesi. Dārakaṃ kākasunakhā parivāretvā nisīdiṃsu. Eko puriso taṃ disvāva puttasaññaṃ paṭilabhitvā "putto me laddho"ti gehaṃ nesi. Tadā kosambikaseṭṭhī purohitaṃ disvā "kiṃ ācariya ajja te tithikaraṇanakkhattādayo olokitā"ti pucchitvā "āma mahāseṭṭhī"ti vutte "janapadassa kiṃ bhavissatī"ti pucchi. "imasmiṃ nagare ajja jātadārako jeṭṭhaseṭṭhī bhavissatī"ti āha. Tadā seṭṭhino bhariyā garugabbhā hoti, tasmā so sīghaṃ gehaṃ pesesi "gaccha, jānāhi naṃ vijātā vā, na vā"ti. "na vijātā"ti sutvā gehaṃ gantvā kāḷiṃ nāma dāsiṃ pakkositvā sahassaṃ datvā "gaccha, imasmiṃ nagare upadhāretvā ajja jātadārakaṃ gaṇhitvā ehī"ti āha. Sā upadhārentī taṃ gehaṃ gantvā taṃ dārakaṃ taṃ divasaṃ jātabhāvaṃ ñatvā sahassaṃ datvā ānetvā seṭṭhino dassesi. Seṭṭhī "sace me dhītā jāyissati, tāya naṃ saddhiṃ nivāsetvā seṭṭhiṭṭhānassa sāmikaṃ karissāmi. Sace putto jāyissati, ghātessāmi nan"ti cintetvā taṃ gehe vaḍḍhāpesi.

A. 1/368 3 cha.Ma. jātaṃ

Athassa bhariyā katipāhaccayena puttaṃ vijāyi. Seṭṭhī "imasmiṃ asati mama putto seṭṭhiṭṭhānaṃ labhissati. "idāneva naṃ māretuṃ vaṭṭatī"ti kāḷiṃ āmantetvā "gaccha je, vajato gunnaṃ nikkhamanavelāya vajadvāramajjhe imaṃ tiriyaṃ nipajjāpehi, gāviyo naṃ madditvā māressanti, madditāmadditabhāvaṃ panassa ñatvā ehī"ti āha. Sā gantvā gopālakena vajadvāre vivaṭamatteyeva taṃ tathā nipajjāpesi. Gogaṇajeṭṭhako usabho aññasmiṃ kāle sabbapacchā nikkhamantopi taṃdivasaṃ sabbapaṭhamaṃ nikkhamitvā dārakaṃ catunnaṃ pādānaṃ antare katvā aṭṭhāsi. Anekasatā gāvo usabhassa dve passāni ghaṃsantiyo nikkhamiṃsu. Gopālakopi "ayaṃ usabho pubbe sabbapacchā nikkhamati, ajja pana paṭhamaṃ nikkhamitvā dvāramajjhe niccalova ṭhito, kinnu kho etan"ti cintetvā gantvā tassa heṭṭhā nipannaṃ dārakaṃ disvā puttasinehaṃ paṭilabhitvā "putto me laddho"ti gehaṃ nesi.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๙๘๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. อิทธิกถา”