Kāḷī gantvā seṭṭhinā pucchitā tamatthaṃ ārocetvā "gaccha, naṃ puna imaṃ sahassaṃ datvā ānehī"ti vuttā puna ānetvā adāsi. Atha naṃ seṭṭhī āha "amma kāḷi imasmiṃ nagare pañca sakaṭasatāni paccūsakāle uṭṭhāya vāṇijjāya gacchanti, tvaṃ imaṃ netvā cakkamagge nipajjāpehi, goṇā vā naṃ maddissanti, cakkaṃ vā chindissati 1-, pavattiñcassa ñatvā āgaccheyyāsī"ti. Sā gantvā cakkamagge nipajjāpesi. Sākaṭikajeṭṭhako purato ahosi. Athassa goṇā taṃ ṭhānaṃ patvā dhuraṃ chaḍḍesuṃ, punappunaṃ āropetvā pājiyamānāpi purato na gacchiṃsu. Evaṃ tassa tehi saddhiṃ vāyamantasseva aruṇaṃ uṭṭhahi. So "kinnāma goṇā kariṃsū"ti maggaṃ olokento dārakaṃ disvā "bhāriyaṃ vata kamman"ti cintetvā "putto me laddho"ti tuṭṭhamānaso taṃ gehaṃ nesi.

Kāḷīpi gantvā seṭṭhinā pucchitā taṃ pavattiṃ ācikkhitvā "gaccha, naṃ puna sahassaṃ datvā ānehī"ti vuttā tathā akāsi. Atha naṃ seṭṭhī āha "idāni

Sā taṃ netvā tattha nipajjāpetvā ekamante aṭṭhāsi. Taṃ sunakhādayo vā amanusso vā upasaṅkamituṃ nāsakkhiṃsu. Atheko ajapālo ajā gocaraṃ nento susānapassena gacchati. Ekā ajā paṇṇāni khādamānā gacchantaraṃ pavisitvā dārakaṃ disvā jaṇṇukehi ṭhatvā dārakassa thanaṃ adāsi. Ajapālakena "he he"ti sadde katepi na nikkhami. So "yaṭṭhiyā naṃ paharitvā nīharissāmī"ti gacchantaraṃ paviṭṭho jaṇṇukehi ṭhatvā dārakaṃ khīraṃ pāyantiṃ disvā dārake puttasinehaṃ paṭilabhitvā "putto me laddho"ti ādāya pakkāmi.

Kāḷī gantvā seṭṭhinā pucchitā taṃ pavattiṃ ācikkhitvā "gaccha, naṃ puna sahassaṃ datvā ānehī"ti vuttā tathā akāsi. Atha naṃ seṭṭhī āha "amma imaṃ ādāya corapapātapabbataṃ abhiruhitvā papāte khipa, pabbatakucchiyaṃ paṭihaññamāno khaṇḍākhaṇḍiko hutvā bhūmiyaṃ patissati, matāmatabhāvañcassa ñatvā āgaccheyyāsī"ti. Sā taṃ tathā netvā pabbatamatthake ṭhatvā khipi. Taṃ kho pana pabbatakucchiṃ nissāya mahāveḷugumbo pabbatānusāreneva vaḍḍhi. Tassa matthakaṃ ghanajāto jiñjukagumbo avatthari. Dārako patanto kojave viya tasmiṃ pati. Taṃ divasañca naḷakārajeṭṭhakassa veṇubali patto hoti. So puttena saddhiṃ gantvā taṃ veḷugumbaṃ chindituṃ ārabhi. Tasmiṃ calite dārako saddamakāsi. So dārakasaddo viyāti ekena passena abhiruhitvā taṃ disvā "putto me laddho"ti tuṭṭhacitto ādāya gato. Kāḷī gantvā seṭṭhinā pucchitā taṃ pavattiṃ ācikkhitvā "gaccha, naṃ puna sahassaṃ datvā ānehī"ti vuttā tathā akāsi.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๙๙๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. อิทธิกถา”