๓. อานาปาณกถา

[๓๖๒] โสฬสวตฺถุกํ อานาปานสฺสติสมาธึ ภาวยโต สมาธิกานิ เทฺว ญาณสตานิ อุปฺปชฺชนฺติ อฏฺฐ ปริปนฺเถ ญาณานิ อฏฺฐ จ อุปกาเร ญาณานิ อฏฺฐารส อุปกฺกิเลเส ญาณานิ เตรส โวทาเน ญาณานิ พตฺตึสํ สโตการีสุ ๑ ญาณานิ จตุวีสติ สมาธิวเสน ญาณานิ เทฺวสตฺตติ วิปสฺสนาวเสน ญาณานิ อฏฺฐ นิพฺพิทาญาณานิ อฏฺฐ นิพฺพิทานุโลเม ญาณานิ อฏฺฐ นิพฺพิทาปฏิปฺปสฺสทฺธิญาณานิ เอกวีสติ วิมุตฺติสุเข ญาณานิ ฯ

[๓๖๓] กตมานิ อฏฺฐ ปริปนฺเถ ญาณานิ อฏฺฐ จ อุปกาเร ญาณานิ ฯ กามจฺฉนฺโท สมาธิสฺส ปริปนฺโถ เนกฺขมฺมํ สมาธิสฺส อุปการํ พฺยาปาโท สมาธิสฺส ปริปนฺโถ อพฺยาปาโท สมาธิสฺส อุปการํ ถีนมิทฺธํ สมาธิสฺส ปริปนฺโถ อาโลกสญฺญา สมาธิสฺส อุปการํ อุทฺธจฺจํ สมาธิสฺส ปริปนฺโถ อวิกฺเขโป สมาธิสฺส อุปการํ วิจิกิจฺฉา สมาธิสฺส ปริปนฺโถ ธมฺมววตฺถานํ สมาธิสฺส อุปการํ อวิชฺชา สมาธิสฺส ปริปนฺโถ ญาณํ สมาธิสฺส อุปการํ อรติ สมาธิสฺส ปริปนฺโถ ปามุชฺชํ สมาธิสฺส อุปการํ สพฺเพปิ อกุสลา ธมฺมา สมาธิสฺส ปริปนฺโถ สพฺเพปิ กุสลา ธมฺมา สมาธิสฺส อุปการํ อิมานิ อฏฺฐ #๑ ม. สโตการิสุส ฯ ปนฺเถ ญาณานิ อฏฺฐ จ อุปกาเร ญาณานิ อิเมหิ โสฬสหิ อากาเรหิ อุทุปิตจิตฺตํ สมุทุปิตจิตฺตํ ๑ เอกตฺเต สนฺติฏฺฐติ นีวรเณหิ วิสุชฺฌติ ฯ

[๓๖๔] กตเม เต เอกตฺตา ฯ เนกฺขมฺมํ เอกตฺตํ อพฺยาปาโท เอกตฺตํ อาโลกสญฺญา เอกตฺตํ อวิกฺเขโป เอกตฺตํ ธมฺมววตฺถานํ เอกตฺตํ ญาณํ เอกตฺตํ ปามุชฺชํ เอกตฺตํ สพฺเพ กุสลา ธมฺมา เอกตฺตา ฯ กตเม เต นีวรณา ฯ กามจฺฉนฺโท นีวรณํ พฺยาปาโท นีวรณํ ถีนมิทฺธํ นีวรณํ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ นีวรณํ วิจิกิจฺฉา นีวรณํ อวิชฺชา นีวรณํ อรติ นีวรณํ สพฺเพ อกุสลา ธมฺมา นีวรณา ฯ

[๓๖๕] นีวรณาติ เกนตฺเถน นีวรณา ฯ นิยฺยานาวรณฏฺเฐน นีวรณา ฯ กตเม เต นิยฺยานา ฯ เนกฺขมฺมํ อริยานํ นิยฺยานํ เตน จ เนกฺขมฺเมน อริยา นียนฺติ กามจฺฉนฺโท นิยฺยานาวรณํ เตน จ กามจฺฉนฺเทน นิวุตตฺตา เนกฺขมฺมํ อริยานํ นิยฺยานํ นปฺปชานาตีติ กามจฺฉนฺโท นิยฺยานาวรณํ อพฺยาปาโท อริยานํ นิยฺยานํ เตน จ อพฺยาปาเทน อริยา นียนฺติ พฺยาปาโท นิยฺยานาวรณํ เตน จ พฺยาปาเทน นิวุตตฺตา อพฺยาปาทํ อริยานํ นิยฺยานํ นปฺปชานาตีติ พฺยาปาโท นิยฺยานาวรณํ อาโลกสญฺญา อริยานํ นิยฺยานํ ตาย จ อาโลกสญฺญาย อริยา #๑ สี. อุทฺธตํ จิตฺตํ ปมุทุจิตฺตํ จิตฺตํ ฯ ม. อุทุจิตํ จิตฺตํ สมุทุจิตํ #จิตฺตํ ฯ ยุ. อุทฺธตํ จิตฺตํ สมุทุจิตฺตํ จิตฺตํ ฯ นียนฺติ ถีนมิทฺธํ นิยฺยานาวรณํ เตน จ ถีนมิทฺเธน นิวุตตฺตา อาโลกสญฺญํ อริยานํ นิยฺยานํ นปฺปชานาตีติ ถีนมิทฺธํ นิยฺยานาวรณํ อวิกฺเขโป อริยานํ นิยฺยานํ เตน จ อวิกฺเขเปน อริยา นียนฺติ อุทฺธจฺจํ นิยฺยานาวรณํ เตน จ อุทฺธจฺเจน นิวุตตฺตา อวิกฺเขปํ อริยานํ นิยฺยานํ นปฺปชานาตีติ อุทฺธจฺจํ นิยฺยานาวรณํ ธมฺมววตฺถานํ อริยานํ นิยฺยานํ เตน จ ธมฺมววตฺถาเนน อริยา นียนฺติ วิจิกิจฺฉา นิยฺยานาวรณํ ตาย จ วิจิกิจฺฉาย นิวุตตฺตา ธมฺมววตฺถานํ อริยานํ นิยฺยานํ นปฺปชานาตีติ วิจิกิจฺฉา นิยฺยานาวรณํ ญาณํ อริยานํ นิยฺยานํ เตน จ ญาเณน อริยา นียนฺติ อวิชฺชา นิยฺยานาวรณํ ตาย จ อวิชฺชาย นิวุตตฺตา ญาณํ อริยานํ นิยฺยานํ นปฺปชานาตีติ อวิชฺชา นิยฺยานาวรณํ ปามุชฺชํ อริยานํ นิยฺยานํ เตน ปามุชฺเชน อริยา นียนฺติ อรติ นิยฺยานาวรณํ ตาย จ อรติยา นิวุตตฺตา ปามุชฺชํ อริยานํ นิยฺยานํ นปฺปชานาตีติ อรติ นิยฺยานาวรณํ สพฺเพปิ กุสลา ธมฺมา อริยานํ นิยฺยานํ เตหิ

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๑๑๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. อานาปาณกถา