๑๒. อานันทเถราปทาน (๑๐)
๑๐. อานนฺทตฺเถราปทานวณฺณนา
อารามทฺวารา นิกฺขมฺมาติอาทิกํ อายสฺมโต อานนฺทตฺเถรสฺส อปทานํ. อยมฺปิ ปุริมพุทฺเธสุ กตาธิกาโร ตตฺถ ตตฺถ ภเว วิวฏฺฏูปนิสฺสยานิ ปุญฺญานิ อุปจินนฺโต ปทุมุตฺตรสฺส ภควโต กาเล หํสวตีนคเร สตฺถุ เวมาติกภาตา หุตฺวา นิพฺพตฺติ. สุมโนติสฺส นามํ อโหสิ. ปิตา ปนสฺส นนฺทราชา นาม. โส อตฺตโน ปุตฺตสฺส สุมนกุมารสฺส วยปฺปตฺตสฺส หํสวตีนครโต วีสโยชนสเต ฐาเน โภคนครํ อทาสิ. โส กทาจิ กทาจิ อาคนฺตฺวา สตฺถารญฺจ ปิตรญฺเจ ปสฺสติ. ตทา ราชา สตฺถารญฺจ สตสหสฺสปริมาณํ ภิกฺขุสํฆญฺจ สยเมว สกฺกจฺจํ อุปฏฺฐหิ, อญฺเญสํ อุปฏฺฐาตุํ น เทติ.
เตน สมเยน ปจฺจนฺโต กุปิโต อโหสิ. กุมาโร ตสฺส กุปิตภาวํ รญฺโญ อนาโรเจตฺวา ๑- สยเมว ตํ วูปสเมสิ. ตํ สุตฺวา ราชา ตุฏฺฐมานโส "วรํ เต ตาต ทมฺมิ, คณฺหาหี"ติ อาห. กุมาโร "สตฺถารํ ภิกฺขุสํฆญฺจ เตมาสํ อุปฏฺฐหนฺโต ชีวิตํ อวญฺฌํ ๒- กาตุํ อิจฺฉามี"ติ อาห. เอตํ น สกฺกา, อญฺญํ วเทหีติ. เทว ขตฺติยานํ เทฺว กถา นาม นตฺถิ, เอตํ มม ๓- เทหิ, น มยฺหํ อญฺเญนตฺโถ, สเจ สตฺถา อนุชานาติ, ทินฺนเมวาติ. โส `สตฺถุ จิตฺตํ ชานิสฺสามี"ติ วิหารํ คโต. เตน จ สมเยน ภควา คนฺธกุฏึ ปวิฏฺโฐ โหติ. โส ภิกฺขู อุปสงฺกมิตฺวา "อหํ ภนฺเต ภควนฺตํ ทสฺสนาย อาคโต, ทสฺเสถ มนฺ"ติ. ภิกฺขู "สุมโน นาม เถโร สตฺถุ อุปฏฺฐาโก, ตสฺส สนฺติกํ คจฺฉาหี"ติ อาหํสุ. โส เถรสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา "สตฺถารํ ภนฺเต ทสฺเสถา"ติ อาห. อถ เถโร ตสฺส ปสฺสนฺตสฺเสว ปฐวิยํ นิมุชฺชิตฺวา ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา "ราชปุตฺโต ภนฺเต ตุมฺหากํ ทสฺสนาย อาคโต"ติ อาห. เตน หิ ภิกฺขุ พหิ อาสนํ ปญฺญเปหีติ. เถโร ปุนปิ พุทฺธาสนํ คเหตฺวา อนฺโตคนฺธกุฏิยํ นิมุชฺชิตฺวา ตสฺส ปสฺสนฺตสฺส พหิปริเวเณ ปาตุภวิตฺวา คนฺธกุฏิปริเวเณ อาสนํ ปญฺญาเปสิ. กุมาโร ตํ ทิสฺวา "มหนฺโต วตายํ ภิกฺขู"ติ จิตฺตํ อุปฺปาเทสิ.