๑. สาริปุตฺตตฺเถราปทานวณฺณนา

ตทนนฺตรํ เถราปทานสงฺคหคาถาโย สํวณฺเณตุํ "อถ เถราปทานํ สุณาถา"ติ อาห. อถอปทานสทฺทานมตฺโถ เหฏฺฐา วุตฺโตว. เอตฺถ เถรสทฺโท ปนายํ กาลถิรปญฺญตฺตินามเธยฺยเชฏฺฐาทีสุ อเนเกสุ อตฺเถสุ วตฺตติ. ตถา หิ "เถโรวสฺสิกานิ ๑- ปูตีนิ จุณฺณกชาตานี"ติอาทีสุ กาเล, เถโรวสฺสิกานิ จิรกาลํ โอวสฺสิกานีติ อตฺโถ. "เถโรปิ ตาว มหา"อิจฺจาทีสุ ๒- ถิเร ถิรสีโลติ อตฺโถ. "เถรโก อยมายสฺมา มหลฺลโก"ติอาทีสุ ปญฺญตฺติยํ, โลกปญฺญตฺติมตฺโตติ อตฺโถ. "จุนฺทตฺเถโร ผุสฺสตฺเถโร"ติอาทีสุ นามเธยฺเย, เอวํ กตนาโมติ อตฺโถ. "เถโร จายํ กุมาโร มม ปุตฺเตสู"ติอาทีสุ เชฏฺเฐ, เชฏฺโฐ กุมาโรติ อตฺโถ. อิธ ปนายํ กาเล จ ถิเร จ วตฺตติ. ตสฺมา จิรํ กาลํ ฐิโตติ เถโร, ถิรตรสีลาจารมทฺทวาทิ- คุณาภิยุตฺโต ๓- วา เถโรติ วุจฺจติ. เถโร จ เถโร จาติ เถรา, เถรานํ อปทานํ การณํ เถราปทานํ, ตํ เถราปทานํ สุณาถาติ สมฺพนฺโธ. หิมวนฺตสฺส อวิทูเร, ลมฺพโก นาม ปพฺพโตติอาทิ อายสฺมโต สาริปุตฺตตฺเถรสฺส อปทานํ, ตสฺสายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานตฺเถรสฺส จ วตฺถุ เอวํ เวทิตพฺพํ:-

อตีเต กิร อิโต กปฺปโต สตสหสฺสกปฺปาธิเก เอกอสงฺเขฺยยฺยมตฺถเก อายสฺมา สาริปุตฺโต พฺราหฺมณมหาสาลกุเล นิพฺพตฺติตฺวา นาเมน สรทมาณโว นาม อโหสิ. มหาโมคฺคลฺลาโน คหปติมหาสาลกุเล นิพฺพตฺติตฺวา นาเมน สิริวฑฺฒนกุฏุมฺพิโก นาม อโหสิ. เต อุโภปิ สหปํสุกีฬนสหายา อเหสุํ. เตสุ สรทมาณโว ปิตุ อจฺจเยน กุลสนฺตกํ ธนํ ปฏิปชฺชิตฺวา เอกทิวสํ รโหคโต จินฺเตสิ "อิเมสํ สตฺตานํ มรณํ นาม เอกนฺติกํ, ตสฺมา มยา เอกํ ปพฺพชฺชํ อุปคนฺตฺวา วิโมกฺขมคฺโค คเวสิตพฺโพ"ติ สหายํ อุปสงฺกมิตฺวา "สมฺม อหํ ปพฺพชิตุกาโม, กึ ตฺวํ ปพฺพชิตุํ สกฺขิสฺสสี"ติ วตฺวา เตน "น สกฺขิสฺสามี"ติ