อถ นํ สุวณฺณชาเลน ปฏิคฺคเหตฺวา ฐิตานํ พฺรหฺมานํ หตฺถโต จตฺตาโร มหาราชาโน มงฺคลสมฺมตาย สุขสมฺผสฺสาย อชินปฺปเวณิยา คณฺหึสุ, เตสํ

โพธิสตฺโต หิ ตีสุ อตฺตภาเวสุ มาตุกุจฺฉิโต นิกฺขนฺตมตฺโตว วาจํ นิจฺฉาเรสิ มโหสธตฺตภาเว, เวสฺสนฺตรตฺตภาเว, อิมสฺมึ อตฺตภาเว จาติ. มโหสธตฺตภาเว กิรสฺส มาตุกุจฺฉิโต นิกฺขมนฺตสฺเสว สกฺโก เทวราชา อาคนฺตฺวา จนฺทนสารํ หตฺเถ ฐเปตฺวา คโต, โส ตํ มุฏฺฐิยํ กตฺวาว นิกฺขนฺโต. อถ นํ มาตา "ตาต กึ คเหตฺวา อาคโตสี"ติ ปุจฺฉิ. โอสธํ อมฺมาติ. อิติ โอสธํ คเหตฺวา อาคตตฺตา "โอสธทารโก"เตฺววสฺส นามํ อกํสุ. ตํ โอสธํ คเหตฺวา จาฏิยํ ปกฺขิปึสุ, อาคตาคตานํ อนฺธพธิราทีนํ ตเทว สพฺพโรควูปสมาย เภสชฺชํ อโหสิ. ตโต "มหนฺตํ อิทํ โอสธํ, มหนฺตํ อิทํ โอสธนฺ"ติ อุปฺปนฺนวจนํ อุปาทาย "มโหสโธ"เตฺววสฺส นามํ ชาตํ. เวสฺสนฺตรตฺตภาเว ปน มาตุกุจฺฉิโต นิกฺขมนฺโต ๒- ทกฺขิณหตฺถํ ปสาเรตฺวาว "อตฺถิ นุ โข อมฺม กิญฺจิ เคหสฺมึ, ทานํ ทสฺสามี"ติ วทนฺโต นิกฺขมิ. อถสฺส มาตา "สธเน กุเล นิพฺพตฺโตสิ ตาตา"ติ ปุตฺตสฺส หตฺถํ อตฺตโน หตฺถตเล กตฺวา สหสฺสตฺถวิกํ ฐปาเปสิ. อิมสฺมึ ปน อตฺตภาเว อิมํ สีหนาทํ นทีติ เอวํ โพธิสตฺโต ตีสุ อตฺตภาเวสุ มาตุกุจฺฉิโต นิกฺขนฺตมตฺโตว วาจํ นิจฺฉาเรสิ. ยถา จ ปฏิสนฺธิคฺคหณกฺขเณ ตถา ชาติกฺขเณปิสฺส ทฺวตฺตึส ปุพฺพนิมิตฺตานิ ปาตุรเหสุํ. ยสฺมึ ปน สมเย อมฺหากํ โพธิสตฺโต ลุมฺพินีวเน ชาโต, ตสฺมึเยว สมเย ราหุลมาตา เทวี, อานนฺทตฺเถโร, ฉนฺโน อมจฺโจ,

เล่มที่ ๓๒ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑๑๙๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. พุทธาปทาน”