โพธิสตฺโตปิ หตฺถคตํ จกฺกวตฺติรชฺชํ เขฬปิณฺฑํ วิย อนเปกฺโข ฉฑฺเฑตฺวา มหนฺเตน สกฺกาเรน นครา นิกฺขมิ. อาสาฬฺหิปุณฺณมาย อุตฺตราสาฬฺหนกฺขตฺเต วตฺตมาเน, นิกฺขมิตฺวา จ ปุน นครํ ๑- อปโลเกตุกาโม ชาโต. เอวญฺจ ปนสฺส จิตฺเต อุปฺปนฺนมตฺเตเยว "มหาปุริส น ตยา นิวตฺเตตฺวา โอโลกนกมฺมํ กตนฺ"ติ วทมานา วิย มหาปฐวี กุลาลจกฺกํ วิย ฉิชฺชิตฺวา ปริวตฺติ. โพธิสตฺโต นคราภิมุโข ฐตฺวา นครํ โอโลเกตฺวา ตสฺมึ ปฐวิปฺปเทเส กณฺฐกนิวตฺตนเจติยฏฺฐานํ ทสฺเสตฺวา คนฺตพฺพมคฺคาภิมุขํ กณฺฐกํ กตฺวา ปายาสิ มหนฺเตน สกฺกาเรน อุฬาเรน สิริโสภคฺเคน. ตทา กิรสฺส เทวตา ปุรโต สฏฺฐิ อุกฺกาสหสฺสานิ ธารยึสุ, ปจฺฉโต สฏฺฐิ, ทกฺขิณปสฺสโต สฏฺฐิ, วามปสฺสโต สฏฺฐีติ. อปรา เทวตา จกฺกวาฬมุขวฏฺฏิยํ อปริมาณา อุกฺกา ธารยึสุ. อปรา เทวตา จ นาคสุปณฺณาทโย จ ทิพฺเพหิ คนฺเธหิ มาลาหิ จุณฺเณหิ ธูเปหิ ปูชยมานา คจฺฉนฺติ, ปาริจฺฉตฺตกปุปฺเผหิ เจว มนฺทารวปุปฺเผหิ จ ฆนเมฆวุฏฺฐิกาเล ธาราหิ วิย นภํ นิรนฺตรํ อโหสิ, ทิพฺพานิ สงฺคีตานิ ปวตฺตึสุ, สมนฺตโต อฏฺฐ ตูริยานิ สฏฺฐิ ตูริยานีติ อฏฺฐสฏฺฐิ ตูริยสตสหสฺสานิ ปวตฺตยึสุ,

อิมินา สิริโสภคฺเคน คจฺฉนฺโต โพธิสตฺโต เอกรตฺเตเนว ตีณิ รชฺชานิ อติกฺกมฺม ตึสโยชนมตฺถเก อโนมานทีตีรํ ปาปุณิ. กึ ปน อสฺโส ตโต ปรํ คนฺตุํ น สกฺโกตีติ? โน น สกฺโกติ. โส หิ เอกํ จกฺกวาฬคพฺภํ นาภิยา ฐิตจกฺกสฺส เนมิวฏฺฏึ มทฺทนฺโต วิย อนฺตนฺเตน ๒- จริตฺวา ปุเรปาตราสเมว อาคนฺตฺวา อตฺตโน สมฺปาทิกํ ภตฺตํ ภุญฺชิตุํ สมตฺโถ. ตทา ปน เทวนาคสุปณฺณาทีหิ อากาเส ฐตฺวา โอสฺสฏฺเฐหิ คนฺธมาลาทีหิ ยาว อูรุปฺปเทสา สญฺฉนฺนสรีรํ อากฑฺฒิตฺวา คนฺธมาลาชฏํ ฉินฺทนฺตสฺส อติปปญฺโจ อโหสิ, ตสฺมา ตึสโยชนมตฺตเมว อคมาสิ. อถ โพธิสตฺโต นทีตีเร ฐตฺวา ฉนฺนํ ปุจฺฉิ "กา นาม อยํ นที"ติ. อโนมา นาม เทวาติ. "อมฺหากมฺปิ ปพฺพชฺชา อโนมา ภวิสฺสตี"ติ ปณฺหิยา ฆฏฺเฏนฺโต อสฺสสฺส สญฺญํ อทาสิ, อสฺโส จ อุปฺปติตฺวา อฏฺฐุสภวิตฺถาราย นทิยา ปาริมตีเร อฏฺฐาสิ.

โพธิสตฺโต อสฺสปิฏฺฐิโต โอรุยฺห รชตปฏฺฏสทิเส วาลุกาปุลิเน ฐตฺวา ฉนฺนํ อามนฺเตสิ "สมฺม ฉนฺน ตฺวํ มยฺหํ อาภรณานิ เจว กณฺฐกญฺจ อาทาย คจฺฉ, อหํ ปพฺพชิสฺสามี"ติ. อหมฺปิ เทว ปพฺพชิสฺสามีติ. โพธิสตฺโต "น ลพฺภา ตยา ปพฺพชิตุํ, คจฺเฉว ตวนฺ"ติ ติกฺขตฺตุํ ปฏิพาหิตฺวา อาภรณานิ เจว กณฺฐกญฺจ ปฏิจฺฉาเปตฺวา จินฺเตสิ "อิเม มยฺหํ เกสา สมณสารุปฺปา น โหนฺติ, อญฺโญ โพธิสตฺตสฺส เกเส ฉินฺทิตุํ ยุตฺตรูโป นตฺถี"ติ. ตโต "สยเมว ขคฺเคน ฉินฺทิสฺสามี"ติ ทกฺขิเณน หตฺเถน อสึ คเหตฺวา วามหตฺเถน โมฬิยา สทฺธึ จูฬํ คเหตฺวา ฉินฺทิ, เกสา ทวงฺคุลมตฺตา หุตฺวา ทกฺขิณโต อาวฏฺฏมานา สีสํ อลฺลียึสุ, เตสํ ยาวชีวํ ตเทว ปมาณํ อโหสิ, มสฺสุ จ ตทนุรูปํ, ปุน เกสมสฺสุโอหารณกิจฺจํ นาม นาโหสิ. โพธิสตฺโต สห โมฬิยา จูฬํ คเหตฺวา "สจาหํ สมฺพุทฺโธ ภวิสฺสามิ, อากาเส ติฏฺฐตุ. โน เจ, ภูมิยํ ปตตู"ติ อนฺตลิกฺเข ขิปิ, สา จูฬา โยชนปฺปมาณํ ฐานํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส