[๑๐๕] เอวํ ทุติเยนาติ กา อุปฺปตฺติ? อญฺญตโร กิร พาราณสิราชา ทหโรว ปพฺพชิตุกาโม อมจฺเจ อาณาเปสิ "เทวึ คเหตฺวา รชฺชํ ปริหรถ, อหํ ปพฺพชิสฺสามี"ติ. อมจฺจา "มหาราช อราชกํ รชฺชํ อเมฺหหิ น สกฺกา รกฺขิตุํ, สามนฺตราชาโน อาคมฺม วิลุมฺปิสฺสนฺติ, ยาว เอโกปิ ปุตฺโต อุปฺปชฺชติ, ตาว อาคเมหี"ติ สญฺญาเปสุํ. มุทุจิตฺโต ราชา อธิวาเสสิ. อถ เทวี คพฺภํ คณฺหิ. ราชา ปุน เต อาณาเปสิ "เทวี คพฺภินี, ปุตฺตํ ชาตํ รชฺเช อภิสิญฺจิตฺวา รชฺชํ ปริหรถ, อหํ ปพฺพชิสฺสามี"ติ. อมจฺจา "ทุชฺชานํ มหาราช เอตํ, ยํ เทวี ปุตฺตํ วา วิชายิสฺสติ, ธีตรํ วาติ, ตาว วิชายนกาลํ อาคเมหี"ติ ปุนปิ ราชานํ สญฺญาเปสุํ. อถ สา ปุตฺตํ วิชายิ. ตทาปิ ราชา ตเถว อมจฺเจ อาณาเปสิ, อมจฺจา ปุนปิ ราชานํ "อาคเมหิ มหาราช ยาว ปฏิพโล โหตี"ติ พหูหิ การเณหิ สญฺญาเปสุํ. ตโต กุมาเร ปฏิพโล ชาเต อมจฺเจ สนฺนิปาตาเปตฺวา "ปฏิพโล ทานิ อยํ, ตํ รชฺเช อภิสิญฺจิตฺวา ปฏิปชฺชถา"ติ อมจฺจานํ โอกาสํ อทตฺวา อนฺตราปณโต กาสายวตฺถาทโย สพฺพปริกฺขาเร อาหราเปตฺวา อนฺเตปุเร เอว ปพฺพชิตฺวา มหาชนโก วิย นิกฺขมิตฺวา คโต, สพฺพปริชโน นานปฺปการํ ปริเทวมาโน ราชานํ อนุพนฺธิ. โส ราชา ยาว อตฺตโน รชฺชสีมา, ตาว คนฺตฺวา กตฺตรทณฺเฑน เลขํ อากฑฺฒิตฺวา "อยํ เลขา นาติกฺกมิตพฺพา"ติ อาห. มหาชโน เลขาย สีสํ กตฺวา ภูมิยํ นิปนฺโน ปริเทวมาโน "ตุยฺหํ ทานิ ตาต รญฺโญ อาณา กึ กริสฺสตี"ติ กุมารํ เลขํ อติกฺกมาเปสิ. กุมาโร "ตาต ตาตา"ติ ธาวิตฺวา ราชานํ สมฺปาปุณิ. ราชา กุมารํ ทิสฺวา "เอตํ มหาชนํ ปริหรนฺโต รชฺชํ กาเรสึ, กึ ทานิ เอกํ ทารกํ ปริหริตุํ น สกฺขิสฺสนฺ"ติ กุมารํ คเหตฺวา อรญฺญํ ปวิฏฺโฐ ตตฺถ ปุพฺพปจฺเจกพุทฺเธหิ วสิตปณฺณสาลํ ทิสฺวา วาสํ กปฺเปสิ สทฺธึ ปุตฺเตน.

ตโต กุมาโร วรสยนาทีสุ กตปริจโย ติณสนฺถารเก วา รชฺชุมญฺจเก วา ๑- สยมาโน โรทติ. สีตวาตาทีหิ ผุฏฺโฐ สมาโน "สีตํ ตาต, อุณฺหํ ตาต, มกสา ตาต ฑํสนฺติ. ฉาโตมฺหิ ตาต, ปิปาสิโตมฺหิ ตาตา"ติ วทติ. ราชา ตํ สญฺญาเปนฺโตเยว รตฺตึ วีตินาเมสิ. ทิวาปิสฺส ปิณฺฑาย จริตฺวา ภตฺตํ อุปนาเมสิ, กุมาโร มิสฺสกภตฺตํ กงฺคุวรกมุคฺคาทิพหุลํ อจฺฉาเทนฺตมฺปิ ตํ ชิฆจฺฉาวเสน ภุญฺชมาโน กติปาหจฺจเยน อุเณฺห ฐปิตปทุมํ วิย มิลายิ. ราชา ปน ปฏิสงฺขานพเลน นิพฺพิกาโร ภุญฺชติ. ตโต โส กุมารํ สญฺญาเปนฺโต อาห "นคเร ตาต ปณีตาหาโร ลพฺภติ, ตตฺถ คจฺฉามา"ติ. กุมาโร อาม ตาตาติ. ตโต นํ ปุรกฺขตฺวา อาคตมคฺเคเนว นิวตฺติ. กุมารมาตาปิ เทวี "น ทานิ ราชา กุมารํ คณฺหิตฺวา อรญฺเญ จิรํ วสิสฺสติ, กติปาเหเนว นิวตฺติสฺสตี"ติ จินฺเตตฺวา รญฺญา กตฺตรทณฺเฑน ลิขิตฏฺฐาเนเยว วตึ ๒- การาเปตฺวา วาสํ กปฺเปสิ. ราชา ตสฺสา วติยา อวิทูเร ฐตฺวา "เอตฺถ เต ตาต มาตา นิสินฺนา, คจฺฉาหี"ติ เปเสสิ. ยาว โส ตํ ฐานํ ปาปุณาติ, ตาว อุทิกฺขนฺโต อฏฺฐาสิ "มา เหว นํ โกจิ วิเหเฐยฺยา"ติ. กุมาโร มาตุ สนฺติกํ ธาวนฺโต อคมาสิ.