[๑๙๘] ตโต อตฺตโน อานุภาวสฺส ทสฺสนเลเสน ปกาเสนฺโต วิชฺชาธราติอาทิมาห. ตตฺถ มนฺตสชฺฌายาทิวิชฺชาธรา จ รุกฺขปพฺพตาทีสุ วสนฺตา ภุมฺมเทวตา จ ภูมฏฺฐถลฏฺฐา นาคา จ คนฺธพฺพเทวา จ จณฺฑา รกฺขสา จ กุมฺภณฺฑา เทวา จ ทานวา เทวา จ อิจฺฉิติจฺฉิตนิมฺมานสมตฺถา ครุฬา จ ตํ สรํ อุปชีวนฺตีติ สมฺพนฺโธ, ตสฺมึ สเร สรสฺส สมีเป วสนฺตีติ อตฺโถ.

[๑๙๙] ปุนปิ เตสํเยว อตฺตโน สิสฺสตาปสานํ คุเณ วณฺเณนฺโต เต ชฏา ขาริภริตาติอาทิมาห. ตํ สพฺพํ อุตฺตานตฺถเมว. ขาริภารนฺติ อุทญฺจนกมณฺฑลุอาทิกํ ตาปสปริกฺขารํ.

[๒๐๗] ปุนปิ อตฺตโน คุเณ ปกาเสนฺโต อุปฺปาเต สุปิเน จาปีติอาทิมาห. ตตฺถ พฺราหฺมณสิปฺเปสุ นิปฺผตฺตึ คตตฺตา นกฺขตฺตปาเฐ จ เฉกตฺตา "อิมสฺส ราชกุมารสฺส อุปฺปนฺนนกฺขตฺตํ สุภํ อสุภนฺ"ติ อุปฺปาตลกฺขเณ จ สุปิเน จ ปวตฺตึ ปุจฺฉิเตน "อิทํ สุปินํ สุภํ, อิทํ อสุภนฺ"ติ สุปินนิปฺผตฺติกถเน จ สพฺเพสํ อิตฺถิปุริสานํ หตฺถปาทลกฺขณกถเน จ สุฏฺฐุ สิกฺขิโต สกลชมฺพุทีเป ปวตฺตมานํ มนฺตปทํ ลกฺขณมนฺตโกฏฺฐาสํ สพฺพํ อหํ ตทา มม ตาปสกาเล ธาเรมีติ สมฺพนฺโธ.

[๒๐๘] อตฺตโน พฺยากรณํ พุทฺธคุณปุพฺพงฺคมํ ปกาเสนฺโต อโนมทสฺสีติอาทิมาห. ตตฺถ น โอมกนฺติ อโนมํ. มํสจกฺขุทิพฺพจกฺขุสมนฺตจกฺขุธมฺมจกฺขุพุทฺธจกฺขูหิ สพฺพสตฺตานํ ปสฺสนํ ทสฺสนํ นาม, อโนมํ ทสฺสนํ ยสฺส ภควโต โส ภควา อโนมทสฺสี. ภาคฺยวนฺตตาทีหิ การเณหิ ภควา โลกสฺส เชฏฺฐเสฏฺฐตฺตา โลกเชฏฺโฐ อุสโภ นิสโภ อาสโภติ ตโย ควเชฏฺฐกา. ตตฺถ ควสตเชฏฺฐโก อุสโภ, ควสหสฺสเชฏฺฐโก นิสโภ, ควสตสหสฺสเชฏฺฐโก อาสโภ, นรานํ อาสโภ นราสโภ, ปฏิวิทฺธสพฺพธมฺโม สมฺพุทฺโธ วิเวกกาโม เอกีภาวํ อิจฺฉนฺโต หิมวนฺตํ หิมาลยปพฺพตํ อุปาคมีติ สมฺพนฺโธ.

เล่มที่ ๓๒ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑๕๑๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. สารีปุตตเถราปทาน (๑)”