โส ตตฺถ ยาวตายุกํ ฐตฺวา ตโต จุโต สคฺเค นิพฺพตฺติตฺวา ปุน ตโต จวิตฺวา พาราณสิโต โยชนมตฺเต ฐาเน อญฺญตรสฺมึ อมจฺจกุเล นิพฺพตฺติ, ภริยา ปนสฺส เทวโลกโต จวิตฺวา ราชกุเล เชฏฺฐราชธีตา หุตฺวา นิพฺพตฺติ, เตสุ วยปฺปตฺเตสุ กุมารสฺส วสนคาเม นกฺขตฺตํ สงฺฆุฏฺฐํ. โส มาตรํ อาห "อมฺม สาฏกํ เม เทหิ, นกฺขตฺตํ กีฬิสฺสามี"ติ. สา โธตวตฺถํ ๑- นีหริตฺวา อทาสิ. "อมฺม ถูลมิทนฺ"ติ อาห. สา อญฺญํ นีหริตฺวา อทาสิ. โส ตมฺปิ ปฏิกฺขิปิ. อถ นํ มาตา อาห "ตาต ยาทิเส เคเห มยํ ชาตา, นตฺถิ โน อิโต สุขุมตรสฺส ปฏิลาภาย ปุญฺญนฺ"ติ. เตน หิ ลภนฏฺฐานํ คจฺฉามิ อมฺมาติ. ปุตฺต อหํ อชฺเชว ตุยฺหํ พาราณสินครรชฺชปฏิลาภํ อิจฺฉามีติ โส มาตรํ วนฺทิตฺวา คจฺฉามิ อมฺมาติ. คจฺฉ ตาตาติ. โส ปน ปุญฺญนิยาเมน นิกฺขมิตฺวา พาราณสึ คนฺตฺวา อุยฺยาเน มงฺคลสิลาปฏฺเฏ สสีสํ ปารุปิตฺวา นิปชฺชิ. โส จ พาราณสิรญฺโญ กาลงฺกตสฺส สตฺตโม ทิวโส โหติ.

อมจฺจา รญฺโญ สรีรกิจฺจํ กตฺวา ราชงฺคเณ นิสีทิตฺวา มนฺตยึสุ "รญฺโญ เอกา ธีตาว อตฺถิ, ปุตฺโต นตฺถิ, อราชกํ รชฺชํ นสฺสิสฺสติ, โก ราชา ภวิตุํ อรหตี"ติ ตฺวํ โหหิ, ตฺวํ โหหีติ. ปุโรหิโต อาห "พหุํ โอโลเกตุํ น วฏฺฏติ, ผุสฺสรถํ วิสฺสชฺเชสฺสามา"ติ. เต กุมุทวณฺเณ จตฺตาโร สินฺธเว โยเชตฺวา ปญฺจวิธราชกกุธภณฺฑํ เสตจฺฉตฺตญฺจ ตสฺมึ ฐเปตฺวา รถํ วิสฺสชฺเชตฺวา ปจฺฉโต ตูริยานิ ปคฺคณฺหาเปสุํ. รโถ ปาจีนทฺวาเรน นิกฺขมิตฺวา อุยฺยานาภีมุโข อคมาสิ. "ปริจเยน อุยฺยานาภิมุโข คจฺฉติ, นิวตฺเตมา"ติ เกจิ อาหํสุ. ปุโรหิโต "มา นิวตฺตยิตฺถา"ติ อาห. รโถ คนฺตฺวา กุมารํ ปทกฺขิณํ กตฺวา อารุหนสชฺโช หุตฺวา อฏฺฐาสิ. ปุโรหิโต ปารุปนกณฺณํ อปเนตฺวา ปาทตลานิ โอโลเกนฺโต "ติฏฺฐตุ อยํ ทีโป ทฺวิสหสฺสปริตฺตทีปวาเรสุ จตูสุ มหาทีเปสุ เอส รชฺชํ กาเรตุํ ยุตฺโต"ติ วตฺวา "ตูริยานิ ปคฺคณฺหถา"ติ ติกฺขตฺตุํ ตูริยานิ ปคฺคณฺหาเปติ.

อถ กุมาโร มุขํ วิวริตฺวา โอโลเกนฺโต "เกน กมฺเมน อาคตตฺถา"ติ อาห. เทว ตุมฺหากํ รชฺชํ ปาปุณาตีติ. ราชา โว กหนฺติ, เทวตฺตํ คโต สามีติ. กติ ทิวสา อติกฺกนฺตาติ. อชฺช สตฺตโม ทิวโสติ. ปุตฺโต วา ธีตา วา นตฺถีติ. ธีตา อตฺถิ เทว, ปุตฺโต นตฺถีติ. เตนหิ กริสฺสามิ รชฺชนฺติ. เต ตาวเทว อภิเสกมณฺฑปํ กาเรตฺวา ราชธีตรํ สพฺพาลงฺกาเรหิ อลงฺกริตฺวา อุยฺยานํ อาเนตฺวา กุมารสฺส อภิเสกํ อกํสุ. อถสฺส กตาภิเสกสฺส สตสหสฺสคฺฆนกํ วตฺถํ อุปนยึสุ. โส "กิมิทํ ตาตา"ติ อาห. นิวาสนวตฺถํ เทวาติ. นนุ ตาตา ถูลนฺติ, มนุสฺสปริโภควตฺเถสุ อิโต มุทุตรํ นตฺถิ เทวาติ. ตุมฺมากํ ราชา เอวรูปํ นิวาเสสีติ. อาม เทวาติ. "น มญฺเญ ปุญฺญวา ตุมฺหากํ ราชา"ติ "สุวณฺณภิงฺคารํ อาหรถ, ลภิสฺสามิ วตฺถนฺ"ติ สุวณฺณภิงฺคารํ อาหราเปตฺวา อุฏฺฐาย หตฺเถ โธวิตฺวา มุขํ วิกฺขาเลตฺวา หตฺเถน อุทกํ คเหตฺวา ปุรตฺถิมทิสายํ อพฺภุกฺกิริ. ฆนปฐวึ ภินฺทิตฺวา อฏฺฐ กปฺปรุกฺขา อุฏฺฐหึสุ. ปุน อุทกํ คเหตฺวา ทกฺขิณปจฺฉิมอุตฺตรทิสายนฺติ เอวํ จตูสุ ทิสาสุ อพฺภุกฺกิริ, สพฺพทิสาสุ อฏฺฐฏฺฐกํ กตฺวา ทฺวตฺตึส กปฺปรุกฺขา อุฏฺฐหึสุ. โส เอกํ ทิพฺพทุสฺสํ นิวาเสตฺวา เอกํ ปารุปิตฺวา "นนฺทรญฺโญ ๑- วิชิเต สุตฺตกนฺติกา อิตฺถิโย มา สุตฺตํ กนฺตึสูติ เอวํ เภรึ จราเปถา"ติ วตฺวา ฉตฺตํ อุสฺสาเปตฺวา อลงฺกตปฏิยตฺโต หตฺถิกฺขนฺธวรคโต นครํ ปวิสิตฺวา ปาสาทํ อภิรุยฺห มหาสมฺปตฺตึ อนุภวิ.

เล่มที่ ๓๒ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑๕๘๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. มหากัสสปเถราปทาน (๓)”