@๗ ฉ.ม. กมฺมํ กถิยติ, (มโน.ปู. ๑/๒๓๕ กมฺมํ น กถิตํ). ๘ ฉ.ม. กาเลน กาลํ. อิตฺถี ตสฺมึ คามํ ปวิสนฺเต, สทฺธึเยว ปวิสติ, นิกฺขมนฺเต นิกฺขมติ, วิหารํ ปวิสนฺเตปิ สทฺธึเยว ๑- ปวิสติ, ติฏฺฐนฺเตปิ ติฏฺฐตีติ เอวํ นิจฺจานุพนฺธา ปญฺญายติ. เถโร น ตํ ปสฺสติ. ตสฺส ปน ปุริมกมฺมนิสฺสนฺเทน สา อญฺเญสํ อุปฏฺฐาติ. ๒-

คาเม ปายาสยาคุํ ภิกฺขํ ๓- ททมานา อิตฺถิโย "ภนฺเต อยํ เอโก โกฏฺฐาโส ๔- ตุมฺหากํ, เอโก อิมิสฺสา อมฺหากํ สหายิกายา"ติ ปริหาสํ กโรนฺติ. เถรสฺส มหตี วิเหสา โหติ. วิหารคตมฺปิ นํ สามเณรา เจว ทหรภิกฺขู จ ปริวาเรตฺวา "ธาโน โกณฺโฑ ชาโต"ติ ปริหาสํ กโรนฺติ. อถสฺส เตเนว การเณน กุณฺฑธานตฺเถโรติ นามํ ชาตํ. โส อุฏฺฐาย สมุฏฺฐาย เตหิ กยิรมานํ เกฬึ สหิตุํ อสกฺโกนฺโต อุมฺมาทํ คเหตฺวา "ตุเมฺห โกณฺฑา, ตุมฺหากํ อุปชฺฌาโย โกณฺโฑ, อาจริโย โกณฺโฑ"ติ วทติ. อถ นํ สตฺถุ อาโรเจสุํ "กุณฺฑธาโน ภนฺเต ทหรสามเณเรหิ สทฺธึ เอวํ ผรุสวาจํ วทตี"ติ. สตฺถา ตํ ปกฺโกสาเปตฺวา "สจฺจํ กิร ตฺวํ ธาน ทหรสามเณเรหิ สทฺธึ ผรุสวาจํ วทสี"ติ ปุจฺฉิ. เตน "สจฺจํ ภควา"ติ วุตฺเต "กสฺมา เอวํ วทสี"ติ อาห. อหํ ภนฺเต นิพทฺธํ วิเหสํ สหิตุํ อสกฺโกนฺโต เอวํ กเถมีติ. "ตฺวํ ปุพฺเพ กตกมฺมํ ยาวชฺชตนา ๕- ชีราเปตุํ น สกฺโกสิ, ปุน เอวรูปํ ๖- ผรุสวาจํ มา วท ภิกฺขู"ติ วตฺวา อาห:-

"มาโวจ ผรุสํ กญฺจิ วุตฺตา ปฏิวเทยฺยุ ตํ

ทุกฺขา หิ สารมฺภกถา ปฏิทณฺฑา ผุเสยฺยุ ตํ.