Ekādasamapañhe:- piṭṭhidukkhanti piṭṭhiābādho. Atīte kira bodhisatto gahapatikule nibbatto thāmasampanno kiñci rassadhātuko ahosi. Tena samayena eko mallayuddhayodho sakalajambudīpe gāmanigamarājadhānīsu mallayuddhe vattamāne purise pātetvā jayappatto kamena bodhisattassa vasananagaraṃ patvā tasmimpi jane pātetvā gantumāraddho. Tadā bodhisatto "mayhaṃ vasanaṭṭhāne esa jayaṃ patvā gacchatī"ti tattha nagaramaṇḍalamāgamma appoṭetvā āgaccha mayā saddhiṃ yujjhitvā gacchāti. So hasitvā "ahaṃ mahante purise pātesiṃ, ayaṃ rassadhātuko vāmanako mama ekahatthassāpi nappahotī"ti appoṭetvā naditvā āgacchi. Te ubhopi aññamaññaṃ hatthaṃ parāmasiṃsu, bodhisatto taṃ ukkhipitvā ākāse bhamitvā bhūmiyaṃ pātento khandhaṭṭhiṃ bhinditvā pātesi. Sakalanagaravāsino ukkuṭṭhiṃ karontā appoṭetvā vatthābharaṇādīhi bodhisattaṃ pūjesuṃ. Bodhisatto taṃ mallayodhaṃ ujuṃ sayāpetvā khandhaṭṭhiṃ ujukaṃ katvā "gaccha ito paṭṭhāya

Evarūpaṃ mā karosī"ti vatvā uyyojesi. So tena kammavipākena nibbattanibbattabhave sarīrasīsādidukkhamanubhavitvā imasmiṃ pacchimattabhāve buddhabhūtopi piṭṭhirujādidukkhamanubhosi. Tasmā kadāci piṭṭhidukkhe uppanne sāriputtamoggallāne "ito paṭṭhāya dhammaṃ desethā"ti vatvā sayaṃ sugatacīvaraṃ paññāpetvā sayati, kammapilotikaṃ nāma buddhampi na muñcati. Vuttañhetaṃ:-

"nibbuddhe vattamānamhi mallaputtaṃ niheṭhayiṃ

tena kammavipākena piṭṭhidukkhaṃ ahū mamā"ti.

เล่มที่ ๓๒ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑๓๑๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. พุทธาปทาน”