Tena ca samayena satthā jīvakambavane viharati. Atha jīvako purisaṃ pesesi "gaccha pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ satthāraṃ nimantehī"ti. Tena ca samayena āyasmā mahāpanthako bhattuddesako hoti. So "pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ bhikkhaṃ paṭicchathā"ti vutto "cūḷapanthakaṃ ṭhapetvā sesānaṃ paṭicchāmī"ti āha. Taṃ sutvā cūḷapanthako bhiyyoso mattāya domanassappatto ahosi. Satthā tassa cittakkhedaṃ ñatvā "cūḷapanthako mayā katena upāyena bujjhissatī"ti tassa avidūraṭṭhāne attānaṃ dassetvā "kiṃ panthaka rodasī"ti pucchi. "bhātā maṃ bhante paṇāmetī"ti āha. "panthaka mā cintayi, mama sāsane tuyhaṃ pabbajjā, ehi imaṃ gahetvā `rajoharaṇaṃ, rajoharaṇan'ti manasi karohī"ti iddhiyā suddhaṃ coḷakkhaṇḍaṃ abhisaṅkharitvā adāsi. So satthārā dinnaṃ coḷakkhaṇḍaṃ "rajoharaṇaṃ, rajoharaṇan"ti hatthena parimajjanto nisīdi. Tassa taṃ parimajjantassa kiliṭṭhadhātukaṃ jātaṃ, puna parimajjantassa ukkhaliparipuñchanasadisaṃ jātaṃ. So ñāṇaparipākattā evaṃ cintesi "idaṃ coḷakkhaṇḍaṃ pakatiyā parisuddhaṃ, imaṃ upādinnakasarīraṃ nissāya kiliṭṭhaṃ aññathā jātaṃ, tasmā aniccaṃ yathāpetaṃ, evaṃ cittampī"ti khayavayaṃ paṭṭhapetvā tasmiṃyeva nimitte jhānāni nibbattetvā jhānapādakaṃ katvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi. Arahattapattassevassa tepiṭakaṃ pañcābhiññā ca āgamiṃsu.

Satthā ekūnehi pañcabhikkhusatehi saddhiṃ gantvā jīvakassa nivesane paññatte āsane nisīdi. Cūḷapanthako pana attano bhikkhāya appaṭicchitattā eva na gato. Jīvako yāguṃ dātuṃ ārabhi. Satthā hatthena pattaṃ pidahi. "kasmā bhante na gaṇhathā"ti vutte vihāre eko bhikkhu atthi jīvakāti. So purisaṃ pesesi "gaccha bhaṇe vihāre nisinnaṃ ayyaṃ gahetvā ehī"ti. Cūḷapanthakattheropi rūpena kiriyāya ca ekampi ekena asadisaṃ bhikkhusahassaṃ nimminitvā nisīdi. So puriso vihāre bhikkhūnaṃ bahubhāvaṃ disvā gantvā jīvakassa kathesi "imasmā bhikkhusaṃghā vihāre bhikkhusaṃgho bahutaro, pakkositabbaṃ ayyaṃ na jānāmī"ti. Jīvako satthāraṃ pucchi "ko nāmo bhante vihāre nisinno bhikkhū"ti. Cūḷapanthako nāma jīvakāti. Gaccha bhaṇe "cūḷapanthako nāma kataro"ti pucchitvā taṃ ānehīti. So vihāraṃ gantvā "cūḷapanthako nāma kataro bhante"ti pucchi. "ahaṃ cūḷapanthako, ahaṃ cūḷapanthako"ti ekappahārena bhikkhusahassampi kathesi. So punāgantvā taṃ pavattiṃ jīvakassa ārocesi jīvako paṭividdhasaccattā "iddhimā maññe ayyo"ti nayato ñatvā "gaccha bhaṇe paṭhamaṃ kathentaṃ ayyameva `tumhe satthā pakkosatī'ti vatvā cīvarakaṇṇe gaṇhāhī"ti āha. So vihāraṃ gantvā tathā akāsi. Tāvadeva nimmitabhikkhū antaradhāyiṃsu. So theraṃ gahetvā agamāsi.

เล่มที่ ๓๒ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑๗๐๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. จุลลปันถกเถราปทาน (๑๔)”