อธิบายว่า เพราะฉะนั้น พระองค์พิจารณาปัจจยาการ ออกจากจตุตถฌานมีอานาปานสติเป็นอารมณ์ หยั่งลงในขันธ์ ๕ ก็เห็นลักษณะ ๕๐ ถ้วนด้วยอุทยัพพยญาณ เจริญวิปัสสนาจนถึงโคตรภูญาณ ก็ได้พระพุทธคุณทั้งสิ้นโดยลำดับแห่งพระอริยมรรค.

บทว่า ตตฺถ ได้แก่ ณ ต้นโสณะ.

บทว่า สพฺพกิเลสานิ ได้แก่ สพฺเพปิ กิเลเส กิเลสแม้ทั้งหมด. ท่านกล่าวเป็นลิงควิปลาส. อาจารย์บางพวกกล่าวว่า ตตฺถ สพฺพกิเลเสหิ.

บทว่า อเสสํ แปลว่า ไม่เหลือเลย.

เล่มที่ ๓๓ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๒-พุทธวงศ์-จริยาปิฎก๑,๙๑๖

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๙. นารทพุทธวงศ์”