[๓] ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตนฺเต ปุสฺเส ๒- นกฺขตฺตมงฺคเล

โกฏิสตสหสฺสานํ ปฐมาภิสมโย อหู"ติ.

ตตฺถ ตตฺเถว มณฺฑกปฺปมฺหีติ ยสฺมึ กปฺเป เทฺว พุทฺธา อุปฺปชฺชนฺติ, โส "มณฺฑกปฺโป"ติ เหฏฺฐา วุตฺโต. วิชเฏตฺวาติ ปฏิวิสฺสชฺเชตฺวา. มหาชฏนฺติ เอตฺถ ชฏาติ ตณฺหาเยตํ อธิวจนํ. สา หิ รูปาทีสุ อารมฺมเณสุ เหฏฺฐุปริยวเสน ปุนปฺปุนํ อุปฺปชฺชนโต สํสิพฺพนโต สุตฺตคุมฺพชาลปูวสงฺขาตา ชฏา วิยาติ ชฏาติ วุตฺตํ, ตํ มหาชฏํ. สเทวกนฺติ สเทวกํ โลกํ. อภิวสฺสีติ ปาวสฺสิ. อมตมฺพุนาติ อมตสงฺขาเตน ธมฺมกถาสงฺขาเตน ธมฺมกถาสลิเลน ตปฺปยนฺโต ปาวสฺสีติ อตฺโถ.

ยทา ปน พาราณสีนเคเร สิริวฑฺโฒ นาม ราชา มหนฺตํ โภคกฺขนฺธํ ปหาย ตาปสปพฺพชฺชํ ปพฺพชิ. เตน สห ปพฺพชิตานํ ตาปสานํ นวุติสตสหสฺสานิ อเหสุํ, เตสํ ภควา ธมฺมํ เทเสสิ, ตทา นวุติยา สตสหสฺสานํ ทุติยาภิสมโย อโหสิ. ยทา ปน อตฺตโน ปุตฺตสฺส อนุปมกุมารสฺส ธมฺมํ เทเสสิ, ตทา อสีติยา สตสหสฺสานํ ตติโย ธมฺมาภิสมโย อโหสิ. เตน วุตฺตํ:-