สพฺพํ ตมนฺตรหิตํ นนุ ริตฺตา สพฺพสงฺขารา"ติ.

ตตฺถ วสเต ตตฺถ เขเม ปุเรติ อยํ คาถา กกุสนฺธสฺส ชาตนคร- สนฺทสฺสนตฺถํ วุตฺตาติ เวทิตพฺพา. มหากุลนฺติ อุทิโตทิตํ ภควโต ปิตุกุลํ. นรานํ ปวรํ เสฏฺฐนฺติ ชาติวเสน สพฺพมนุสฺสานํ ปวรํ เสฏฺฐนฺติ อตฺโถ. ชาติมนฺตนฺติ อภิชาติวนฺตํ, อุตฺตมาภิชาตํ. มหายสนฺติ มหาปริวารํ, กึ ตํ พุทฺธสฺส มหากุลํ. ตตฺถ มหากุลํ เขเม ปุเร วสเตติ ปเทน สมฺพนฺโธ ทฏฺฐพฺโพ.

สมนฺตา ทสโยชนนฺติ สมนฺตโต ทส โยชนานิ ผริตฺวา นิจฺจกาลํ สรีรโต นิกฺขมิตฺวา สุวณฺณวณฺณา ปภา นิจฺฉรตีติ อตฺโถ. ธมฺมาปณนฺติ ธมฺมสงฺขาตํ อาปณํ. ปสาเรตฺวาติ ภณฺฑวิกฺกิณนตฺถํ นานาภณฺฑสมิทฺธมาปณํ วิย ธมฺมาปณํ ปสาเรตฺวาติ อตฺโถ. นรนารีนนฺติ เวเนยฺยนรนารีนํ ฌาน- สมาปตฺติมคฺคผลรตนวิเสสาธิคมตฺถาย. สีหนาทํวาติ สีหนาทํ วิย, อภยนาทํ นทิตฺวา. อฏฺฐงฺควจนสมฺปนฺโนติ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตสโร สตฺถา. อจฺฉิทฺทานีติ ฉิทฺทาทิ- ภาวรหิตานิ สีลานิ อจฺฉิทฺทานิ อสพลานิ อกมฺมาสานิ. อถ วา อจฺฉิทฺทานิ อวิวรานิ สาวกยุคฬาทีนิ. นิรนฺตรนฺติ สตตํ สพฺพกาลํ. สพฺพํ ตมนฺตรหิตนฺติ สตฺถา จ สาวกยุคฬาทีนิ จ ตํ สพฺพํ มุนิภาวมุปคนฺตฺวา อทสฺสนภาวมุปคตนฺติ อตฺโถ.

อเปตพนฺโธ กกุสนฺธพุทฺโธ