โส จตฺตาริ นิมิตฺตานิ ทิสฺวา รุจิคตฺตาย พฺราหฺมณิยา สตฺถวาเห นาม ปุตฺเต อุปฺปนฺเน หตฺถิกฺขนฺธวรคโต หตฺถิยาเนน มหาภินิกฺขมนํ นิกฺขมิตฺวา ปพฺพชิ. ตํ ตึสปุริสสหสฺสานิ อนุปพฺพชึสุ. โส เตหิ ปริวุโต ฉ มาเส ปธานจริยํ จริตฺวา วิสาขปุณฺณมายํ อคฺคิโสณพฺราหฺมณสฺส ธีตาย อคฺคิโสณ- พฺราหฺมณกุมาริยา ทินฺนํ มธุปายาสํ ปริภุญฺชิตฺวา ขทิรวเน ทิวาวิหารํ กตฺวา สายนฺหสมเย ชฏาตินฺทุเกน นาม ยวปาเลน ทินฺนา อฏฺฐ ติณมุฏฺฐิโย คเหตฺวา อุทุมฺพรโพธึ ปุณฺฑรีเก วุตฺตปฺปมาณํ ผลวิภูติสมฺปนฺนํ ทกฺขิณโต อุปคนฺตฺวา วีสติหตฺถิวิตฺถตํ ติณสนฺถรํ สนฺถริตฺวา ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา มารพลํ วิทฺธํเสตฺวา ทสพลญาณานิ ปฏิลภิตฺวา "อเนกชาติสํสารํ ฯเปฯ ตณฺหานํ ขยมชฺฌคา"ติ อุทานํ อุทาเนตฺวา สตฺตสตฺตาหํ วีตินาเมตฺวา อตฺตนา สห ปพฺพชิตานํ ตึสภิกฺขุสหสฺสานํ อุปนิสฺสยสมฺปตฺตึ ทิสฺวา คคนปเถน คนฺตฺวา สุทสฺสนนครสมีเป อิสิปตเน มิคทาเย โอตริตฺวา เตสํ มชฺฌคโต ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตสิ, ตทา ตึสโกฏิสหสฺสานํ ปฐมาภิสมโย อโหสิ.

ปุน สุนฺทรนครทฺวาเร มหาสาลรุกฺขมูเล ยมกปาฏิหาริยํ กตฺวา วีสติโกฏิสหสฺสานํ ธมฺมามตํ ปาเยสิ, โส ทุติโย อภิสมโย อโหสิ. อตฺตโน มาตรํ อุตฺตรํ ปมุขํ กตฺวา ทสสุ จกฺกวาฬสหสฺเสสุ เทวตานํ สมาคตานํ อภิธมฺมปิฏกํ เทเสนฺเต ภควติ ทสนฺนํ โกฏิสหสฺสานํ ตติโย อภิสมโย อโหสิ. เตน วุตฺตํ:-

[๑] "กกุสนฺธสฺส อปเรน สมฺพุทฺโธ ทฺวิปทุตฺตโม

โกณาคมโน นาม ชิโน โลกเชฏฺโฐ นราสโภ.

เล่มที่ ๓๓ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๒-พุทธวงศ์-จริยาปิฎก๑,๑๘๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒๓. โกนาคมนพุทธวงศ์”