ปุนปิ โพธิสตฺโต เอกทิวสํ อุยฺยานํ คจฺฉนฺโต ตเถว เทวตาหิ นิมฺมิตํ กาลงฺกตํ ทิสฺวา ปุริมนเยเนว ปุจฺฉิตฺวา สํวิคฺคหทโย นิวตฺติตฺวา ปาสาทมภิรุหิ. ราชา นิวตฺตนการณํ ปุจฺฉิตฺวา ปุน อารกฺขํ วฑฺเฒตฺวา โยชนปฺปมาเณ ปเทเส อารกฺขํ ฐเปสิ.

ปุนปิ โพธิสตฺโต เอกทิวสํ อุยฺยานํ คจฺฉนฺโต ตเถว เทวตาหิ นิมฺมิตํ สุนิวตฺถํ สุปารุตํ ปพฺพชิตํ ทิสฺวา "โก นาเมโส สมฺม สารถี"ติ สารถึ ปุจฺฉิ. สารถิ กิญฺจาปิ พุทฺธุปฺปาทสฺส อภาวา ปพฺพชิตํ วา ปพฺพชิตคุเณ วา น ชานาติ, เทวตานุภาเวน ปน "ปพฺพชิโต นามายํ เทวา"ติ วตฺวา ปพฺพชฺชาย คุณํ ตสฺส วณฺเณสิ.

ตโต โพธิสตฺโต ปพฺพชฺชาย รุจึ อุปฺปาเทตฺวา ตํทิวสํ อุยฺยานํ อคมาสิ. ทีฆายุกา โพธิสตฺตา วสฺสสเต วสฺสสเต อติกฺกนฺเต ชิณฺณาทีสุ เอเกกํ อทฺทสํสุ. อมฺหากํ ปน โพธิสตฺโต อปฺปายุกกาเล อุปฺปนฺนตฺตา จตุนฺนํ จตุนฺนํ มาสานํ อจฺจเยน อุยฺยานํ คจฺฉนฺโต อนุกฺกเมน เอเกกํ อทฺทส. ทีฆภาณกา ปนาหุ "จตฺตาริ นิมิตฺตานิ เอกทิวเสเนว ทิสฺวา อคมาสี"ติ. ตสฺส ทิวสภาคํ กีฬิตฺวา อุยฺยานรสมนุภวิตฺวา มงฺคลโปกฺขรณิยํ นฺหาตฺวา อฏฺฐงฺคเต สูริเย มงฺคลสิลาตเล นิสีทิ อตฺตานํ อลงฺการาเปตุกาโม. อถสฺส จิตฺตาจารมญฺญาย สกฺเกน เทวานมินฺเทน อาณตฺโต วิสฺสกมฺโม นาม เทวปุตฺโต อาคนฺตฺวา ตสฺเสว กปฺปกสทิโส หุตฺวา ทิพฺเพหิ อลงฺกาเรหิ อลงฺกริ. อถสฺส สพฺพาลงฺการสมลงฺกตสฺส สพฺพตาลาวจเรสุ ๑- สกานิ สกานิ ปฏิภานานิ ทสฺสยนฺเตสุ, พฺราหฺมเณสุ จ "ชย นนฺทา"ติอาทิวจเนหิ สุตมงฺคลิกาทีสุ นานปฺปกาเรหิ มงฺคลวจนตฺถุติโฆเสหิ สมฺภาเวนฺเตสุ ๒- สพฺพาลงฺการสมลงฺกตํ รถวรํ อภิรุหิ. ตสฺมึ สมเย "ราหุลมาตา ปุตฺตํ วิชาตา"ติ สุตฺวา สุทฺโธทนมหาราชา "ปุตฺตสฺส เม ตุฏฺฐึ นิเวเทถา"ติ สาสนํ ปหิณิ. โพธิสตฺโต ตํ สุตฺวา "ราหุ ชาโต, ๓- พนฺธนํ ชาตนฺ"ติ อาห. ราชา "กึ เม ปุตฺโต อวจา"ติ ปุจฺฉิตฺวา ตํ วจนํ สุตฺวา "อิโต ปฏฺฐาย เม นตฺตา `ราหุลกุมาโร'เตฺวว โหตู"ติ อาห.

โพธิสตฺโตปิ ตํ รถวรมารุยฺห มหตา ปริวาเรน อติมโนรเมน สิริโสภคฺเคน นครํ ปาวิสิ. ตสฺมึ สมเย รูปสิริยา คุณสมฺปตฺติยา จ อกิสา กิสาโคตมี นาม ขตฺติยกญฺญา อุปริปาสาทวรตลคตา นครํ ปวิสนฺตสฺส โพธิสตฺตสฺส รูปสิรึ ทิสฺวา สญฺชาตปีติโสมนสฺสา หุตฺวา:-

เล่มที่ ๓๓ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๒-พุทธวงศ์-จริยาปิฎก๑,๒๔๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒๕. โคตมพุทธวงศ์”