โพธิสตฺโต ปน ตตฺถ นิสินฺเนเยว วสวตฺติมาโร เทวปุตฺโต "สิทฺธตฺถกุมาโร มม วิสยมติกฺกมิตุกาโม, น ทานาหมติกฺกมิตุมสฺส ทสฺสามี"ติ มารพลสฺส ตมตฺถํ อาโรเจตฺวา มารพลมาทาย นิกฺขมิ. สา กิร มารเสนา มารสฺส ปุรโต ทฺวาทสโยชนา อโหสิ, ตถา ทกฺขิณโต จ วามปสฺสโต จ, ปจฺฉโต ปน จกฺกวาฬปริยนฺตํ กตฺวา ฐิตา, อุทฺธํ นวโยชนุพฺเพธา อโหสิ. ยสฺสา ปน อุนฺนทนฺติยา สทฺโท นวโยชนสหสฺสโต ปฏฺฐาย ปฐวิอุนฺทฺริยนสทฺโท วิย สุยฺยติ. ตสฺมึ สมเย สกฺโก เทวราชา วิชยุตฺตรํ นาม สงฺขํ ธมมาโน อฏฺฐาสิ. โส กิร สงฺโข วีสหตฺถสติโก อโหสิ. ปญฺจสิโข คนฺธพฺพเทวปุตฺโต ติคาวุตายตํ เพฬุวปณฺฑุวีณํ อาทาย วาทยมาโน มงฺคลยุตฺตานิ คีตานิ คายมาโน อฏฺฐาสิ. สุยาโม เทวราชา ติคาวุตายตํ สรทสมยรชนิกรสสฺสิริกํ ทิพฺพจามรํ คเหตฺวา มนฺทํ มนฺทํ พีชยมาโน อฏฺฐาสิ. พฺรหฺมา จ สหมฺปติ ติโยชนวิตฺถตํ ทุติยมิว ปุณฺณจนฺทํ เสตจฺฉตฺตํ ภควโต อุทฺธํ ธาเรตฺวา อฏฺฐาสิ. มหากาโฬปิ นาคราชา อสีติยา นาคนาฏกสหสฺเสหิ ปริวุโต ถุติสงฺคีตานิ ๑- ปวตฺเตนฺโต มหาสตฺตํ นมสฺสมาโน อฏฺฐาสิ. ทสสุ จกฺกวาฬสหสฺเสสุ เทวตาโย นานาวิเธหิ สุรภิกุสุมทามธูปจุณฺณาทีหิ ปูชยมานา สาธุการํ ปวตฺตยมานา อฏฺฐํสุ.

อถ มาโร เทวปุตฺโต ทิยฑฺฒโยชนสติกํ หิมคิริสิขรสทิสํ ปรมรุจิรทสฺสนํ คิริเมขลํ นาม รตนขจิตวรวารณํ อริวารณวารณํ อภิรุหิตฺวา พาหุสหสฺสํ มาเปตฺวา อคฺคหิตคฺคหเณน นานาวุธานิ อคฺคหาเปสิ. มารปริสาปิ อสิผรสุสร- สตฺติสพลา สมุสฺสิตธนุมุสลผาล ๒- สงฺกุกุนฺตโตมรอุปลลคุฬวลยกณยกปฺปณจกฺกกฏกธารา รุรุสีหขคฺคสรภวราหพฺยคฺฆวานโรรคมชฺชาโรลูกวทนา มหึสปสทตุรงฺคทาทิวทนา จ นานาภีมวิรูปพีภจฺฉกายา มนุสฺสยกฺขปิสาจสทิสกายา จ

ตโต มารพเล โพธิมณฺฑมุปสงฺกมนฺเตเยว เตสํ สกฺกาทีนํ เอโกปิ ฐาตุํ นาสกฺขิ. สมฺมุขสมฺมุขฏฺฐาเนเนว ปลายึสุ. สกฺโก ปน เทวราชา ตํ วิชยุตฺตรสงฺขํ ปิฏฺฐิยํ กตฺวา ปลายิตฺวา จกฺกวาฬมุขวฏฺฏิยํ อฏฺฐาสิ. มหาพฺรหฺมา เสตจฺฉตฺตํ จกฺกวาฬโกฏิยํ ฐเปตฺวา พฺรหฺมโลกเมว อคมาสิ. กาโฬ, นาคราชา สพฺพนาฏกานิ ฉฑฺเฑตฺวา ปฐวิยํ นิมุชฺชิตฺวา ปญฺจโยชนสติกํ มญฺเชริกนาคภวนํ คนฺตฺวา หตฺเถน มุขํ ปิทหิตฺวา นิปชฺชิ. เอกเทวตาปิ ตตฺถ ฐาตุํ สมตฺถา นาม นาโหสิ. มหาปุริโส ปน สุญฺญวิมาเน มหาพฺรหฺมา วิย เอกโกว นิสีทิ. "อิทานิ มาโร อาคมิสฺสตี"ติ ปฐมเมว อเนกรูปานิ อนิฏฺฐานิ ทุนฺนิมิตฺตานิ ปาตุรเหสุํ.

เล่มที่ ๓๓ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๒-พุทธวงศ์-จริยาปิฎก๑,๒๖๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒๕. โคตมพุทธวงศ์”