@ม.ม. ๑๓/๓๓๘/๓๒๐, สํ.ส. ๑๕/๑๗๒/๑๖๕ ปญฺจวคฺคิยา ภิกฺขู"ติ ปญฺจวคฺคิเย อารพฺภ มนสิการํ กตฺวา "กหํ นุ โข เต เอตรหิ วิหรนฺตี"ติ อาวชฺเชนฺโต "พาราณสิยํ อิสิปตเน มิคทาเย"ติ ญตฺวา "ตตฺถ คนฺตฺวา ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตสฺสามี"ติ กติปาหํ โพธิมณฺฑสามนฺเตเยว ปิณฺฑาย จรนฺโต วิหริตฺวา อาสาฬฺหิปุณฺณมิยํ "พาราณสึ คมิสฺสามี"ติ ปตฺตจีวรมาทาย อฏฺฐารสโยชนมคฺคํ ปฏิปชฺชิ. อนฺตรามคฺเค หฏฺฐตุปคํ อุปกํ นาม อาชีวิกํ ทิสฺวา ตสฺส อตฺตโน พุทฺธภาวํ อาจิกฺขิตฺวา ตํทิวสํเยว สายนฺหสมเย อิสิปตนํ อคมาสิ.

ปญฺจวคฺคิยา ปน ตถาคตํ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ ทิสฺวา "อยํ อาวุโส สมโณ โคตโม ปจฺจยพาหุลฺลาย อาวตฺโต ปริปุณฺณกาโย ปีณินฺทฺริโย สุวณฺณวณฺโณ หุตฺวา อาคจฺฉติ, อิมสฺส อภิวาทนาทีนิ น กริสฺสาม, อาสนมตฺตํ ปน ปญฺญาเปยฺยามา"ติ กติกํ อกํสุ. ภควา เตสํ จิตฺตาจารํ ญตฺวา สพฺพสตฺเตสุ อโนธิสฺสกวเสน ผรณสมตฺถํ เมตฺตจิตฺตํ สงฺขิปิตฺวา โอธิสฺสกวเสน เมตฺตจิตฺเตน ผริ. เต ภควโต เมตฺตจิตฺเตน ผุฏฺฐา ตถาคเต อุปสงฺกมนฺเต สกาย กติกาย สณฺฐาตุํ อสกฺโกนฺตา อภิวาทนาทีนิ สพฺพกิจฺจานิ อกํสุ. ๑- วิตฺถารกถา วินยมหาวคฺคาทีสุ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพา ๑-

อถ ภควา อตฺตโน พุทฺธภาวํ เต ญาเปตฺวา ปญฺญตฺตวรพุทฺธาสเน นิสีทิตฺวา อุตฺตราสาฬฺหนกฺขตฺตโยเค วตฺตมาเน อฏฺฐารสหิ พฺรหฺมโกฏีหิ ปริวุโต ปญฺจวคฺคิเย เถเร อามนฺเตตฺวา ธมฺมจกฺกปฺปวตฺตนสุตฺตํ เทเสสิ. เตสุ อญฺญาสิโกณฺฑญฺโญ เทสนานุสาเรน ญาณํ เปเสนฺโต สุตฺตปริโยสาเน อฏฺฐารสหิ พฺรหฺมโกฏีหิ สทฺธึ โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐาสิ. เตน วุตฺตํ:-