@สุ.วิ.๓/๑๔๑/๖๓, ป.สูง๓/๔๒๕/๓๐๔ สเทวกสฺส โลกสฺส ปากฏตรํ กริสฺสามี"ติ. โส เอวํ จินฺเตตฺวา ภควนฺตํ อิมํ ปญฺหํ อปุจฺฉิ "กตมาสุ นุ โข ภนฺเต ชาตีสุ อิเม พุทฺธการกา ธมฺมา ปริปาจิตา, กถํ วา ปริปากํ คตา"ติ. อถสฺส ภควา ตสฺมึ รตนจงฺกเม ติสนฺธิปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา ยุคนฺธรปพฺพเต พาลสูริโย วิย วิโรจมาโน นิสินฺโน "สาริปุตฺต มยฺหํ พุทฺธการกา ธมฺมา สมาทานโต ปฏฺฐาย นิรนฺตรํ สกฺกจฺจการิตาย วีริยูปตฺถมฺเภน จ สพฺเพสุ กปฺเปสุ ภวโต ภวํ ชาติโต ชาตึ ปริปจฺจนฺตาเยว อเหสุํ, อิมสฺมึ ปน ภทฺทกปฺเป อิมาสุ ชาตีสุ เต ปริปกฺกา ชาตา"ติ ทสฺเสนฺโต "กปฺเป จ สตสหสฺเส"ติอาทินา จริยาปิฏกํ พุทฺธาปทานิยนฺติ ทุติยาภิธานํ ธมฺมปริยายํ อภาสิ. อปเร ปน "รตนจงฺกเม จงฺกมนฺโต เทวาติเทโว เทวพฺรหฺมาทีหิ ปูชิยมาโน นิโคฺรธาราเม โอตริตฺวา วีสติสตสหสฺสขีณาสวปริวุโต ๑- ปญฺญตฺตวรพุทฺธาสเน นิสินฺโน ภควา วุตฺตนเยเนว อายสฺมตา สาริปุตฺเตน ปุจฺฉิโต จริยาปิฏกํ เทเสสี"ติ วทนฺติ. เอตฺตาวตา ทูเรนิทานอวิทูเรนิทานานิ สงฺเขปโต ทสฺเสตฺวา จริยาปิฏกสฺส สนฺติเกนิทานํ วิตฺถารโต นิทฺทิฏฺฐนฺติ เวทิตพฺพํ. ทูเรนิทานํ ปน อสงฺเขฺยยฺยวิภาวนายํ อาวิภวิสฺสตีติ.

[๑] อิทานิ "กปฺเป จ สตสหสฺเส"ติอาทินยปฺปวตฺตาย จริยาปิฏกปาฬิยา อตฺถสํวณฺณนา โหติ. ตตฺรายํ กปฺปสทฺโท สอุปสคฺโค อนุปสคฺโค จ วิตกฺกวิธานปฏิภาคปญฺญตฺติกาลปรมายุสมณโวหารสมนฺตภาวาติสทฺทหนเฉทนวินิโยควินย- กิริยาเลสนฺตรกปฺปตณฺหาทิฏฺฐิอสงฺเขฺยยฺยกปฺปมหากปฺปาทีสุ ทิสฺสติ. ตถา เหส "เนกฺขมฺมสงฺกปฺโป อพฺยาปาทสงฺกปฺโป "ติอาทีสุ ๒- วิตกฺเก อาคโต "จีวเร วิกปฺปํ อาปชฺเชยฺยา"ติอาทีสุ ๓- วิธาเน, อธิกวิธานํ อาปชฺเชยฺยาติ อตฺโถ. "สตฺถุกปฺเปน วต กิร โภ สาวเกน สทฺธึ มนฺตยมานา น ชานิมฺหา"ติอาทีสุ ๔- ปฏิภาเค, สตฺถุสทิเสนาติ อยํ หิ ตตฺถ อตฺโถ. "อิธายสฺมา กปฺโป"ติอาทีสุ ๕- ปญฺญตฺติยํ. "เยน

@๔ ม.มู. ๑๒/๒๖๐/๒๒๑ ๕ ขุ.สุ. ๒๕/๑๐๙๙๑๕๔๔ สุทํ นิจฺจกปฺปํ วิหรามี"ติอาทีสุ ๑- กาเล. "อากงฺขมาโน อานนฺท ตถาคโต กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา"ติอาทีสุ ๒- ปรมายุมฺหิ. อายุกปฺโป หิ อิธ กปฺโปติ อธิปฺเปโต. "อนุชานามิ ภิกฺขเว ปญฺจหิ สมณกปฺเปหิ ผลํ ปริภุญฺชิตุนฺ"ติอาทีสุ ๓- สมณโวหาเร. "เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา"ติอาทีสุ ๔- สมนฺตภาเว. "สทฺธา สทฺทหนา, โอกปฺปนา อภิปฺปสาโท"ติอาทีสุ ๕- อภิสทฺทหเน, สทฺธายนฺติ อตฺโถ. "อลงฺกโต กปฺปิตเกสมสฺสู"ติอาทีสุ ๖- เฉทเน. "เอวเมว อิโต ทินฺนํ, เปตานํ อุปกปฺปตี"ติอาทีสุ ๗- วินิโยเค. "กปฺปกกเตน อกปฺปกตํ สํสิพฺพิตํ โหตี"ติอาทีสุ ๘- วินยกิริยายํ. "อตฺถิ กปฺโป นิปชฺชิตุํ, หนฺทาหํ นิปชฺชามี"ติอาทีสุ ๙- เลเส. "อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ สํฆเภทโก ฯเปฯ กปฺปํ นิรยมฺหิ ปจฺจตี"ติ ๑๐- จ อาทีสุ อนฺตรกปฺเป.