ตสฺมึ กาเล กลิงฺครฏฺเฐ ทุพฺภิกฺขภยํ ฉาตกภยํ โรคภยนฺติ ตีณิ ภยานิ อุปฺปชฺชึสุ. สกลรฏฺฐวาสิโน ทนฺตปุรํ คนฺตฺวา ราชภวนทฺวาเร อุกฺกฏฺฐิมกํสุ "เทวํ วสฺสาเปหิ เทวา"ติ. ราชา ตํ สุตฺวา "กึ การณา เอเต วิรวนฺตี"ติ อมจฺเจ ปุจฺฉิ. อมจฺจา รญฺโญ ตมตฺถํ อาโรเจสุํ. ราชา โปราณกราชาโน เทเว อวสฺสนฺเต กึ กโรนฺตีติ. "เทโว วสฺสตู"ติ ทานํ ทตฺวา อุโปสถํ อธิฏฺฐาย สมาทินฺนสีลา สิริคพฺภํ ปวิสิตฺวา ทพฺพสนฺถเร สตฺตาหํ นิปชฺชนฺตีติ. ตํ สุตฺวา ตถา อกาสิ. เทโว น วสฺสิ, เอวํ ราชา อหํ มยา กตฺตพฺพกิจฺจํ อกาสึ, เทโว น วสฺสติ, กินฺติ กโรมาติ. เทว อินฺทปตฺถนคเร ธนญฺชยสฺส นาม กุรุราชสฺส มงฺคลหตฺถิมฺหิ อานีเต เทโว วสฺสิสฺสตีติ. โส ราชา พลวาหนสมฺปนฺโน ทุปฺปสโห, กถมสฺส หตฺถี อาเนสฺสามาติ. มหาราช เตน สทฺธึ ยุทฺธกิจฺจํ นตฺถิ, ทานชฺฌาสโย โส ราชา ทานาภิรโต ยาจิโต สมาโน อลงฺกตสีสมฺปิ ฉินฺทิตฺวา ปสาทสมฺปนฺนานิ อกฺขีนิปิ อุปฺปาเฏตฺวา สกลรชฺชมฺปิ นิยฺยาเตตฺวา ทเทยฺย, หตฺถิมฺหิ วตฺตพฺพเมว นตฺถิ, อวสฺสํ ยาจิโต สมาโน ทสฺสตีติ. เก ปน ยาจิตุํ สมตฺถาติ. พฺราหฺมณา มหาราชาติ. ราชา อฏฺฐ พฺราหฺมเณ ปกฺโกสาเปตฺวา สกฺการสมฺมานํ กตฺวา ปริพฺพยํ ทตฺวา หตฺถิยาจนตฺถํ เปเสสิ. เต สพฺพตฺถ เอกรตฺติวาเสน ตุริตคมนํ คนฺตฺวา กติปาหํ นครทฺวาเร ทานสาลาสุ ภุญฺชนฺตา สรีรํ สนฺตปฺเปตฺวา รญฺโญ ทานคฺคํ อาคมนปเถ กาลํ อาคมยมานา ปาจีนทฺวาเร อฏฺฐํสุ.

โพธิสตฺโตปิ ปาโตว นฺหาตานุลิตฺโต สพฺพาลงฺการปฺปฏิมณฺฑิโต อลงฺกตวรวารณขนฺธคโต มหนฺเตน ราชานุภาเวน ทานสาลํ คนฺตฺวา โอตริตฺวา สตฺตฏฺฐชนานํ สหตฺเถน ทานํ ทตฺวา "อิมินาว นีหาเรน เทถา"ติ วตฺวา หตฺถึ อภิรุหิตฺวา ทกฺขิณทฺวารํ อคมาสิ. พฺราหฺมณา ปาจีนทฺวาเร อารกฺขสฺส พลวตาย โอกาสํ อลภิตฺวา ทกฺขิณทฺวารํ คนฺตฺวา ราชานํ อาคจฺฉนฺตํ อุลฺโลกยมานา ทฺวารโต นาติทูเร อุนฺนตฏฺฐาเน ฐิตา สมฺปตฺตํ ราชานํ หตฺเถ อุกฺขิปิตฺวา ชยาเปสุํ. ราชา วชิรงฺกุเสน วารณํ นิวตฺเตตฺวา เตสํ สนฺติกํ คนฺตฺวา เต พฺราหฺมเณ ๑- "กึ อิจฺฉถา"ติ ปุจฺฉิ. พฺราหฺมณา "กลิงฺครฏฺฐํ ทุพฺภิกฺขภเยน ฉาตกภเยน โรคภเยน จ อุปทฺทุตํ, โส อุปทฺทโว อิมสฺมึ ตว มงฺคลหตฺถิมฺหิ นีเต วูปสมฺมิสฺสติ, ตสฺมา อิมํ อญฺชนวณฺณํ นาคํ อมฺหากํ เทหี"ติ อาหํสุ. ตมตฺถํ ปกาเสนฺโต สตฺถา อาห "กลิงฺครฏฺฐวิสยา ฯเปฯ อญฺชนสวฺหยนฺ"ติ. ตสฺสตฺโถ วุตฺโต เอว.

เล่มที่ ๓๓ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๒-พุทธวงศ์-จริยาปิฎก๑,๔๐๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. กุรุธรรมจริยา”