กงฺขี อกงฺขึ ปรเวทิเยสูติ อหํ สวิจิกิจฺโฉ ปเรน สยํ อภิสงฺขตตฺตา ปรสฺส ปากเฏสุ ปรเวทิเยสุ ปเญฺหสุ นิพฺพิจิกิจฺฉํ.

หิตฺวา มมตฺตนฺติ "อิทํ มม, อิทํ มมา"ติ ปวตฺตนกํ อุปกรณตณฺหํ จชิตฺวา. มนุเชสูติ สตฺเตสุ. พฺรเหฺมติ โพธิสตฺตํ อาลปติ. เอโกทิภูโตติ เอโก อุเทติ ปวตฺตตีติ เอโกทิภูโต เอกีภูโต, เอเตน กายวิเวกํ ทสฺเสติ. อถ วา เอโก อุเทตีติ เอโกทิ, สมาธิ. ตํ ภูโต ปตฺโตติ เอโกทิภูโต. อุปจารปฺปนาสมาธีหิ สมาหิโตติ อตฺโถ. เอตํ เอโกทิภาวํ กรุณาพฺรหฺมวิหารวเสน ทสฺเสนฺโต "กรุเณธิมุตฺโต"ติ อาห. กรุณชฺฌาเน อธิมุตฺโต, ตํ ฌานํ นิพฺพตฺเตตฺวาติ อตฺโถ. นิรามคนฺโธติ กิเลสสงฺขาตวิสฺสคนฺธรหิโต. เอตฺถฏฺฐิโตติ เอเตสุ ธมฺเมสุ ฐิโต, เอเต ธมฺเม สมฺปาเทตฺวา. เอตฺถ จ สิกฺขมาโนติ เอเตสุ ธมฺเมสุ สิกฺขมาโน. ๑- เอตํ พฺรหฺมวิหารภาวนํ ภาเวนฺโตติ อตฺโถ. อยเมตฺถ สงฺเขโป, วิตฺถาโร ปน ปาฬิยํ อาคโตเยวาติ.

อถ มหาปุริโส ตสฺส พฺรหฺมุโน วจนํ สุตฺวา อามคนฺเธ ชิคุจฺฉนฺโต "อิทาเนวาหํ ปพฺพชิสฺสามี"ติ อาห. พฺรหฺมาปิ "สาธุ มหาปุริส ปพฺพชสฺสุ, เอวํ สติ มยฺหมฺปิ ตว สนฺติเก อาคมนํ สฺวาคมนเมว ภวิสฺสติ, ตฺวํ ตาต สกลชมฺพุทีเป อคฺคปุริโส ปฐมวเย ฐิโต, เอวํ มหนฺตํ นาม สมฺปตฺตึ อิสฺสริยญฺจ ปหาย ปพฺพชนํ นาม คนฺธหตฺถิโน อโยพนฺธนํ ฉินฺทิตฺวา วนคมนํ วิย อติอุฬารํ, พุทฺธตนฺติ นาเมสา"ติ มหาโพธิสตฺตสฺส ทฬฺหีกมฺมํ กตฺวา พฺรหฺมโลกเมว คโต. มหาสตฺโตปิ "มม อิโต นิกฺขมิตฺวา ปพฺพชนํ นาม น ยุตฺตํ, อหํ ราชกุลานํ อตฺถํ อนุสาสามิ, ตสฺมา เตสํ อาโรเจตฺวา สเจ เตปิ ปพฺพชนฺติ สุนฺทรเมว, โน เจ ปุโรหิตฏฺฐานํ นิยฺยาเตตฺวา ปพฺพชิสฺสามี"ติ จินฺเตตฺวา เรณุสฺส ตาว รญฺโญ อาโรเจตฺวา เตน ภิยฺโยโส มตฺตาย กาเมหิ นิมนฺติยมาโน อตฺตโน สํเวคเหตุํ เอกนฺเตน ปพฺพชิตุกามตญฺจสฺส นิเวเทตฺวา เตน "ยทิ เอวํ อหมฺปิ ปพฺพชิสฺสามี"ติ วุตฺเต "สาธู"ติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา เอเตเนว นเยน สตฺตภูอาทโย ฉ ขตฺติเย สตฺต จ พฺราหฺมณมหาสาเล สตฺต จ นฺหาตกสตานิ อตฺตโน ภริยาโย จ อาปุจฺฉิตฺวา สตฺตาหมตฺตเมว เตสํ จิตฺตานุรกฺขณตฺถํ ฐตฺวา มหาภินิกฺขมนสทิสํ นิกฺขมิตฺวา ปพฺพชิ.