มหาสตฺโต เอกปทิกมคฺคํ ทิสฺวา "ปพฺพชิตานํ วสนฏฺฐานํ ภวิสฺสตี"ติ มทฺทึ จ ปุตฺเต จ ตตฺเถว ฐเปตฺวา อสฺสมปทํ ปวิสิตฺวา อกฺขรานิ โอโลเกตฺวา "สกฺเกน ทินฺโนสฺมี"ติ ปณฺณสาลทฺวารํ วิวริตฺวา ปวิฏฺโฐ ขคฺคญฺจ ธนุญฺจ อปเนตฺวา สาฏเก โอมุญฺจิตฺวา อิสิเวสํ คเหตฺวา กตฺตรทณฺฑํ อาทาย นิกฺขมิตฺวา ปจฺเจกพุทฺธสทิเสน อุปสมเน ทารกานํ สนฺติกํ อคมาสิ. มทฺทิเทวีปิ มหาสตฺตํ ทิสฺวา ปาเทสุ ปติตฺวา โรทิตฺวา เตเนว สทฺธึ อสฺสมํ ปวิสิตฺวา อตฺตโน ปณฺณสาลํ คนฺตฺวา อิสิเวสํ คณฺหิ. ปจฺฉา ปุตฺเตปิ ตาปสกุมารเก กรึสุ. โพธิสตฺโต มทฺทึ วรํ ยาจิ "มยํ อิโต ปฏฺฐาย ปพฺพชิตา นาม, อิตฺถี จ นาม พฺรหฺมจริยสฺส มลํ, มา ทานิ อกาเล มม สนฺติกํ อาคจฺฉา"ติ. สา "สาธู"ติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา มหาสตฺตมฺปิ วรํ ยาจิ "เทว ตุเมฺห ปุตฺเต คเหตฺวา อิเธว โหถ, อหํ ผลาผลํ อาหริสฺสามี"ติ. สา ตโต ปฏฺฐาย อรญฺญโต ผลาผลานิ อาหริตฺวา ตโย ชเน ปฏิชคฺคิ. อิติ จตฺตาโร ขตฺติยา วงฺกปพฺพตกุจฺฉิยํ สตฺตมาสมตฺตํ วสึสุ. เตน วุตฺตํ "อามนฺตยิตฺวา เทวินฺโท, วิสฺสกมฺมํ มหิทฺธิกนฺ"ติอาทิ.

ตตฺถ อามนฺตยิตฺวาติ ปกฺโกสาเปตฺวา. มหิทฺธิกนฺติ มหติยา เทวิทฺธิยา สมนฺนาคตํ. อสฺสมํ สุกตนฺติ อสฺสมปทํ สุกตํ กตฺวา. รมฺมํ เวสฺสนฺตรสฺส วสนานุจฺฉวิกํ ปณฺณสาลํ. สุมาปยาติ สุฏฺฐุ มาปย. อาณาเปสีติ วจนเสโส. สุมาปยีติ สมฺมา มาเปสิ.

[๑๑๑] อสุญฺโญติ ยถา โส อสฺสโม อสุญฺโญ โหติ, เอวํ ตสฺส อสุญฺญภาวกรเณน อสุญฺโญ โหมิ. "อสุญฺเญ"ติ วา ปาโฐ, มม วสเนเนว อสุญฺเญ อสฺสเม ทารเก อนุรกฺขนฺโต วสามิ ตตฺถ ติฏฺฐามิ. โพธิสตฺตสฺส เมตฺตานุภาเวน สมนฺตา ติโยชเน สพฺเพ ติรจฺฉานาปิ เมตฺตํ ปฏิลภึสุ.

เอวํ เตสุ ตตฺถ วสนฺเตสุ กลิงฺครฏฺฐวาสี ชูชโก นาม พฺราหฺมโณ อมิตฺตตาปนาย นาม ภริยาย "นาหนฺเต นิจฺจํ ธญฺญโกฏฺฏนอุทกาหรณยาคุภตฺตปจนาทีนิ กาตุํ สกฺโกมิ, ปริจารกํ เม ทาสํ วา ทาสึ วา อาเนหี"ติ วุตฺเต "กุโตหํ เต โภติ ทุคฺคโต ทาสํ ทาสึ วา ลภิสฺสามี"ติ วตฺวา ตาย "เอส เวสฺสนฺตโร ราชา วงฺกปพฺพเต วสติ, ตสฺส ปุตฺเต มยฺหํ ปริจารเก ยาจิตฺวา อาเนหี"ติ วุตฺเต กิเลสวเสน ตสฺสา ปฏิพทฺธจิตฺตตาย ตสฺสา วจนํ อติกฺกมิตุํ อสกฺโกนฺโต ปาเถยฺยํ ปฏิยาทาเปตฺวา อนุกฺกเมน เชตุตฺตรนครํ ปตฺวา "กุหึ เวสฺสนฺตรมหาราชา"ติ ปุจฺฉิ.

เล่มที่ ๓๓ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๒-พุทธวงศ์-จริยาปิฎก๑,๕๒๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๙. เวสสันตรจริยา”