ปุน นงฺคุฏฺเฐ คเหตฺวา ทุสฺสํ โปเถนฺโต วิย โปเถสิ. มหาสตฺโต เอวรูปํ ทุกฺขํ อนุโภนฺโตปิ เนว กุชฺฌิตฺถ, อญฺญทตฺถุ อตฺตโน สีลเมว อาวชฺเชสิ. อิติ โส มหาสตฺตํ ทุพฺพลํ กตฺวา วลฺลีหิ เปฬํ สชฺเชตฺวา มหาสตฺตํ ตตฺถ ปกฺขิปิ. สรีรํ ปนสฺส มหนฺตํ ตตฺถ น ปวิสติ. อถ นํ ปณฺหิยา โกฏฺเฏนฺโต ปเวเสตฺวา เปฬํ อาทาย เอกํ คามํ คามมชฺเฌ โอตาเรตฺวา "นาคสฺส นจฺจํ ทฏฺฐุกามา อาคจฺฉนฺตู"ติ สทฺทมกาสิ. สกลคามวาสิโน สนฺนิปตึสุ. ตสฺมึ ขเณ อลมฺปายโน "นิกฺขม มหานาคา"ติ อาห. มหาสตฺโต จินฺเตสิ "อชฺช มยา ปริสํ โตเสนฺเตน กีฬิตุํ วฏฺฏติ, เอวํ อลมฺปายโน พหุธนํ ลภิตฺวา ตุฏฺโฐ มํ วิสฺสชฺเชสฺสติ, ยํ ยํ เอส มํ กาเรติ, ตํ ตํ กริสฺสามี"ติ.

อถ นํ โส เปฬโต นิกฺขมนฺตํ "มหา โหหี"ติ อาห, โส มหา อโหสิ. "ขุทฺทโก วฏฺโฏ วิผโณ เอกผโณ ทฺวิผโณ ยาว สหสฺสผโณ อุจฺโจ นีโจ ทิสฺสมานกาโย อทิสฺสมานกาโย ทิสฺสมานอุปฑฺฒกาโย นีโล ปีโต โลหิโต โอทาโต มญฺชิฏฺโฐ โหหิ, ธูมํ วิสฺสชฺเชหิ, ชาลสิขํ อุทกญฺจ วิสฺสชฺเชหี"ติ วุตฺเต, เตน วุตฺตํ ตํ ตํ อาการํ นิมฺมินิตฺวา นจฺจํ ทสฺเสสิ. ตํ ทิสฺวา มนุสฺสา อจฺฉริยพฺภุตจิตฺตชาตา พหูนิ หิรญฺญสุวณฺณวตฺถาลงฺการาทีนิ อกํสุ. อิติ ตสฺมึ คาเม สตสหสฺสมตฺตํ ลภิ. โส กิญฺจาปิ มหาสตฺตํ คณฺหนฺโต "สหสฺสํ ลภิตฺวา ตํ วิสฺสชฺเชสฺสามี"ติ อาห. ตํ ปน ธนํ ลภิตฺวา "คามเกปิ ตาว มยา เอตฺตกํ ธนํ ลทฺธํ, นคเร กิร พหุธนํ ลภิสฺสามี"ติ ธนโลเภน น มุญฺจิ.

เล่มที่ ๓๓ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๒-พุทธวงศ์-จริยาปิฎก๑,๕๙๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. ภูริทัตตจริยา”