[๑๐-๑๓] อเถกทิวสํ กุมาโร "ชฏิลํ ปสฺสิสฺสามี"ติ อุยฺยานํ คนฺตฺวา กูฏชฏิลํ เอกํ คนฺธิกกาสาวํ นิวาเสตฺวา เอกํ ปารุปิตฺวา อุโภหิ หตฺเถหิ เทฺว ฆเฏ คเหตฺวา สากวตฺถุสฺมึ อุทกํ สิญฺจนฺตํ ทิสฺวา "อยํ กูฏชฏิโล อตฺตโน สมณธมฺมํ อกตฺวา ปณฺณิกกมฺมํ กโรตี"ติ ญตฺวา "กึ กโรสิ ปณฺณิกคหปติกา"ติ ตํ ลชฺชาเปตฺวา อวนฺทิตฺวา เอว นิกฺขมิ.

กูฏชฏิโล "อยํ อิทาเนว เอวรูโป, ปจฺฉา `โก ชานาติ กึ กริสฺสตี'ติ, อิทาเนว นํ นาเสตุํ วฏฺฏตี"ติ จินฺเตตฺวา รญฺโญ อาคมนกาเล ปาสาณผลกํ เอกมนฺตํ ขิปิตฺวา ปานียฆฏํ ภินฺทิตฺวา ปณฺณสาลาย ติณานิ วิกิริตฺวา สรีรํ

ตํ สุตฺวา กูฏชฏิโล นิตฺถุนนฺโต อุฏฺฐาย ทิฏฺโฐ มหาราช ตฺวํ เม, ปสฺสิตฺวา ตยิ วิสฺสาเสน อหํ อิมํ วิปฺปการํ ปตฺโต, ตว ปุตฺเตนมฺหิ เอวํ วิเหฐิโตติ. ตํ สุตฺวา ราชา โจรฆาตเก อาณาเปสิ "คจฺฉถ กุมารสฺส สีสํ ฉินฺทิตฺวา สรีรญฺจสฺส ขณฺฑาขณฺฑิกํ ฉินฺทิตฺวา รถิยา รถิยํ วิกิรถา"ติ. เต มาตรา อลงฺกริตฺวา อตฺตโน องฺเค นิสีทาปิตํ กุมารํ อากฑฺฒึสุ "รญฺญา เต วโธ อาณตฺโต"ติ. กุมาโร มรณภยตชฺชิโต มาตุ องฺกโต วุฏฺฐาย "รญฺโญ มํ ทสฺเสถ, สนฺติ ราชกิจฺจานี"ติ อาห. เต กุมารสฺส วจนํ สุตฺวา มาเรตุํ อวิสหนฺตา โคณํ วิย รชฺชุยา ปริกฑฺฒนฺตา เนตฺวา รญฺโญ ทสฺเสสุํ. เตน วุตฺตํ:-

เล่มที่ ๓๓ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๒-พุทธวงศ์-จริยาปิฎก๑,๗๓๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. โสมนัสสจริยา”