อปรภาเค ภิสานิ อาหริตฺวา ตเถว ขาทนฺติ. ตตฺถ เต ๑- โฆรตปา ปรมธิตินฺทฺริยา ๒- กสิณปริกมฺมํ กโรนฺตา วิหรึสุ. อถ เนสํ สีลเตเชน สกฺกสฺส ภวนํ กมฺปิ. สกฺโก ตํ การณํ ญตฺวา "อิเม อิสโย วีมํสิสฺสามี"ติ อตฺตโน อานุภาเวน มหาสตฺตสฺส โกฏฺฐาเส ตโย ทิวเส อนฺตรธาเปสิ. มหาสตฺโต ปฐมทิวเส โกฏฺฐาสํ อทิสฺวา "มม โกฏฺฐาโส ปมุฏฺโฐ ภวิสฺสตี"ติ จินฺเตสิ. ทุติยทิวเส "มม โทเสน ภวิตพฺพํ, ปณามนวเสน มม โกฏฺฐาสํ น ฐปิตํ มญฺเญ"ติ จินฺเตสิ. ตติยทิวเส "ตํ การณํ สุตฺวา ขมาเปสฺสามี"ติ สายนฺหสมเย ฆณฺฑิสญฺญํ ทตฺวา ตาย สญฺญาย สพฺเพสุ สนฺนิปติเตสุ ตมตฺถํ อาโรเจตฺวา ตีสุปิ ทิวเสสุ เตหิ เชฏฺฐโกฏฺฐาสสฺส ฐปิตภาวํ สุตฺวา "ตุเมฺหหิ มยฺหํ โกฏฺฐาโส ฐปิโต, มยา ปน น ลทฺโธ, กึ นุ โข การณนฺ"ติ อาห. ตํ สุตฺวา สพฺเพว สํเวคปฺปตฺตา อเหสุํ.

ตสฺมึ อสฺสเม รุกฺขเทวตาปิ อตฺตโน ภวนโต โอตริตฺวา เตสํ สนฺติเก นิสีทิ. มนุสฺสานํ หตฺถโต ปลายิตฺวา อรญฺญํ ปวิฏฺโฐ เอโก วารโณ อหิตุณฺฑิกหตฺถโต ปลายิตฺวา มุตฺโต สปฺปกีฬาปนโก เอโก วานโร จ เตหิ อิสีหิ กตปริจยา ตทา เตสํ สนฺติกํ คนฺตวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. สกฺโกปิ "อิสิคณํ ปริคฺคณฺหิสฺสามี"ติ อทิสฺสมานกาโย ตตฺเถว อฏฺฐาสิ. ตสฺมิญฺจ ขเณ โพธิสตฺตสฺส กนิฏฺโฐ อุปกญฺจนตาปโส อุฏฺฐาย โพธิสตฺตํ วนฺทิตฺวา เสสานํ อปจิตึ ทสฺเสตฺวา "อหํ สญฺญํ ปฏฺฐเปตฺวา ๓- อตฺตานญฺเญว โสเธตุํ ลภามี"ติ ปุจฺฉิตฺวา "อาม ลภสี"ติ วุตฺเต อิสิคณมชฺเฌ ฐตฺวา สปถํ กโรนฺโต:-

"อสฺสํ ควํ รชตํ ชาตรูปํ