ตตฺถ ปกฺโขติ ปีฐสปฺปิ. เสสํ สุวิญฺเญยฺยเมว.

เอวํ ปน มหาสตฺเต เทวตาย ทินฺนนเย ฐตฺวา ชาตวสฺสโต ปฏฺฐาย มูคาทิภาเวน อตฺตานํ ทสฺเสนฺเต มาตาปิตโร ธาติอาทโย จ "มูคานํ หนุปริโยสานํ นาม เอวรูปํ น โหติ, พธิรานํ กณฺณโสตํ นาม เอวรูปํ น โหติ, ปีฐสปฺปีนํ หตฺถปาทา นาม เอวรูปา น โหนฺติ, ภวิตพฺพเมตฺถ การเณน, วีมํสิสฺสาม นนฺ"ติ จินฺเตตฺวา "ขีเรน ตาว วีมํสิสฺสามา"ติ สกลทิวสํ ขีรํ น เทนฺติ, โส สุสฺสนฺโตปิ ขีรตฺถาย สทฺทํ น กโรติ.

อถสฺส มาตา "ปุตฺโต เม ฉาโต, ขีรมสฺส เทถา"ติ ขีรํ ทาเปสิ. เอวํ อนฺตรนฺตรา ขีรํ อทตฺวา เอกสํวจฺฉรํ วีมํสนฺตาปิ อนฺตรํ น ปสฺสึสุ. ตโต "กุมารกา นาม ปูวขชฺชกํ ปิยายนฺติ, ผลาผลํ ปิยายนฺติ, กีฬนภณฺฑกํ ปิยายนฺติ, โภชนํ ปิยายนฺตี"ติ ตานิ ตานิ ปโลภนียานิ อุปเนตฺวา วีมํสนวเสน ปโลเภนฺตา ยาว ปญฺจวสฺสกาลา อนฺตรํ น ปสฺสึสุ. อถ นํ "ทารกา นาม อคฺคิโต ภายนฺติ, มตฺตหตฺถิโต ภายนฺติ, สปฺปโต ภายนฺติ, อุกฺขิตฺตาสิกปุริสโต ภายนฺติ, เตหิ วีมํสิสฺสามา"ติ ยถา เตหิสฺส อนตฺโถ น ชายติ, ตถา ปุริมเมว สํวิทหิตฺวา อติภยานกากาเรน อุปคจฺฉนฺเต กาเรสุํ.

มหาสตฺโต นิรยภยํ อาวชฺเชตฺวา "อิโต สตคุเณน สหสฺสคุเณน สตสหสฺสคุเณน นิรโย ภายิตพฺโพ"ติ นิจฺจโลว โหติ. เอวมฺปิ วีมํสิตฺวา อนฺตรํ น ปสฺสนฺตา ปุน "ทารกา นาม สมชฺชตฺถิกา โหนฺตี"ติ สมชฺชํ กาเรตฺวาปิ มหาสตฺตํ สาณิยา ปริกฺขิปิตฺวา อชานนฺตสฺเสว จตูสุ ปสฺเสสุ สงฺขสทฺเทหิ เภริสทฺเทหิ จ สหสา เอกนินฺนาทํ กาเรตฺวาปิ อนฺธกาเร ฆเฏหิ ทีปํ อุปเนตฺวา สหสา อาโลกํ ทสฺเสตฺวาปิ สกลสรีรํ ผาณิเตน มกฺเขตฺวา พหุมกฺขิเก ฐาเน นิปชฺชาเปตฺวาปิ นฺหาปนาทีนิ อกตฺวา อุจฺจารปสฺสาวมตฺถเก นิปนฺนํ อชฺฌุเปกฺขิตฺวาปิ ตตฺถ จ ปลิปนฺนํ สยมานํ ปริหาเสหิ อกฺโกสเนหิ จ ฆฏฺเฏตฺวาปิ เหฏฺฐามญฺเจ อคฺคิกปลฺลํ กตฺวา อุณฺหสนฺตาเปน ปีเฬตฺวาปีติ เอวํ นานาวิเธหิ อุปาเยหิ วีมํสนฺตาปิสฺส อนฺตรํ น ปสฺสึสุ.

เล่มที่ ๓๓ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๒-พุทธวงศ์-จริยาปิฎก๑,๘๒๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. มูคผักขจริยา”