เต โลณมฺพิลเสวนตฺถาย ชนปทจาริกํ จรนฺตา กาสิรฏฺฐํ สมฺปาปุณึสุ. ตเตฺรกสฺมึ นิคเม ทีปายนสฺส คิหิสหาโย มณฺฑโพฺย นาม ปฏิวสติ. เต อุโภปิ ตสฺส สนฺติกํ อุปสงฺกมึสุ. โส เต ทิสฺวา อตฺตมโน ปณฺณสาลํ กาเรตฺวา จตูหิ ปจฺจเยหิ อุปฏฺฐหิ. เต ตตฺถ ตีณิ จตฺตาริ วสฺสานิ วสิตฺวา ตํ อาปุจฺฉิตฺวา จาริกํ จรนฺตา พาราณสิสมีเป อติมุตฺตกสุสาเน วสึสุ. ตตฺถ ทีปายโน ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา ปุน ตสฺมึ นิคเม มณฺฑพฺยสฺส อตฺตโน สหายสฺส สนฺติกํ คโต. มณฺฑพฺยตาปโส ตตฺเถว วสิ.

อเถกทิวสํ เอโก โจโร อนฺโตนคเร โจริกํ กตฺวา ธนสารํ อาทาย นิกฺขนฺโต ปฏิพุทฺเธหิ เคหสามิเกหิ นครารกฺขกมนุสฺเสหิ จ อนุพทฺโธ นิทฺธมเนน นิกฺขมิตฺวา เวเคน สุสานํ ปวิสิตฺวา ตาปสสฺส ปณฺณสาลทฺวาเร ภณฺฑิกํ ฉฑฺเฑตฺวา ปลายิ. มนุสฺสา ภณฺฑิกํ ทิสฺวา "อเร ทุฏฺฐชฏิล รตฺตึ โจริกํ กตฺวา ทิวา ตาปสเวเสน จรสี"ติ ตชฺเชตฺวา โปเถตฺวา ตํ อาทาย รญฺโญ ทสฺสยึสุ. ราชา อนุปปริกฺขิตฺวาว "สูเล อุตฺตาเสถา"ติ อาห. ตํ สุสานํ เนตฺวา ขทิรสูเล อาโรปยึสุ. ตาปสสฺส สรีเร สูลํ น ปวิสติ. ตโต นิมฺพสูลํ อาหรึสุ, ตมฺปิ น ปวิสติ. ตโต อยสูลํ อาหรึสุ, ตมฺปิ น ปวิสติ. ตาปโส "กึ นุ โข เม ปุพฺพกมฺมนฺ"ติ จินฺเตสิ. ตสฺส ชาติสฺสรญาณํ อุปฺปชฺชิ. เตน ปุพฺพกมฺมํ อทฺทส:- โส กิร ปุริมตฺตภาเว วฑฺฒกีปุตฺโต หุตฺวา ปิตุ รุกฺขตจฺฉนฏฺฐานํ คนฺตฺวา เอกํ มกฺขิกํ คเหตฺวา โกวิฬารสกลิกาย สูเลน วิย วิชฺฌิ. ตสฺส ตํ ปาปํ อิมสฺมึ ฐาเน โอกาสํ ลภิ. โส "น สกฺกา อิโต ปาปโต มุจฺจิตุนฺ"ติ ญตฺวา ราชปุริเส อาห "สเจ มํ สูเล อุตฺตาเสตุกามตฺถ, โกวิฬารสูลํ อาหรถา"ติ. เต ตถา กตฺวา ตํ สูเล อุตฺตาเสตฺวา อารกฺขํ ทตฺวา ปกฺกมึสุ.

ตทา กณฺหทีปายโน "จิรทิฏฺโฐ เม สหาโย"ติ มณฺฑพฺยสฺส สนฺติกํ อาคจฺฉนฺโต ตํ ปวตฺตึ สุตฺวา ตํ ฐานํ คนฺตฺวา เอกมนฺตํ ฐิโต "กึ สมฺม การโกสี"ติ ปุจฺฉิตฺวา "อการโกมฺหี"ติ วุตฺเต "อตฺตโน มโนปโทสํ รกฺขิตุํ สกฺขิ น สกฺขี"ติ ปุจฺฉิ. สมฺม เยหิ อหํ คหิโต, เนว เตสํ น รญฺโญ อุปริ มยฺหํ มโนปโทโส อตฺถีติ. "เอวํ สนฺเต ตาทิสสฺส สีลวโต ฉายา มยฺหํ สุขา"ติ วตฺวา กณฺหทีปายโน สูลํ นิสฺสาย นิสีทิ. อารกฺขกปุริสา ตํ ปวตฺตึ รญฺโญ อาโรเจสุํ. ราชา "อนิสาเมตฺวา เม กตนฺ"ติ เวเคน ตตฺถ คนฺตฺวา "กสฺมา ภนฺเต ตฺวํ สูลํ นิสฺสาย นิสินฺโนสฺมี"ติ ทีปายนํ ปุจฺฉิ. "มหาราช อิมํ ตาปสํ รกฺขนฺโต นิสินฺโนสฺมี"ติ. "กึ ปน ตฺวํ อิมสฺส การกภาวํ ญตฺวา เอวํ กโรสี"ติ. โส กมฺมสฺส อวิโสธิตภาวํ อาจิกฺขิ. อถสฺส ทีปายโน "รญฺญา นาม นิสมฺมการินา ภวิตพฺพํ.