@โสณนนฺทปณฺฑิตจริยํ (สฺยา) มูคปกฺขาปเทเสน เตมิยปณฺฑิตจริยํ ๑- ทสฺเสติ. อุเปกฺขาปารมิสีเสน มหาโลมหํสจริยํ ๒- ทสฺเสติ. อาสิ อิติ วุตฺตํ มเหสินาติ ยถา สาริปุตฺต ตุยฺหํ เอตรหิ เทสิตํ, อิติ เอวํ อิมินา วิธาเนน มหนฺตานํ ทานปารมิอาทีนํ โพธิสมฺภารานํ เอสนโต มเหสินา ตทา โพธิสตฺตภูเตน มยา วุฏฺฐํ จิณฺณํ จริตํ ปฏิปนฺนํ อาสิ อโหสีติ อตฺโถ. อิทานิ ปารมิปริปูรณวเสน จิรกาลปฺปวตฺติตํ อิธ วุตฺตํ อวุตฺตญฺจ อตฺตโน ทุกฺกรกิริยํ เอกชฺฌํ กตฺวา ยทตฺถํ สา ปวตฺติตา, ตญฺจ สงฺเขเปเนว ทสฺเสตุํ:-

"เอวํ พหุวิธํ ทุกฺขํ สมฺปตฺตี จ พหุพฺพิธา

ภวาภเว อนุภวิตฺวา ปตฺโต สมฺโพธิมุตฺตมนฺ"ติ คาถมาห.

ตตฺถ เอวนฺติ อิมินา วุตฺตนเยน. พหุวิธํ ทุกฺขนฺติ อกิตฺติปณฺฑิตาทิกาเล การปณฺณาทิอาหารตาย ตญฺจ ยาจกสฺส ทตฺวา อาหารูปจฺเฉทาทินา จ พหุวิธํ นานปฺปการํ ทุกฺขํ. ตถา กุรุราชาทิกาเล สกฺกสมฺปตฺติสทิสา สมฺปตฺตี จ พหุพฺพิธา. ภวาภเวติ ขุทฺทเก เจว มหนฺเต จ ภเว. ภวาภเว วา วุทฺธิหายิโน อนุภวิตฺวา พหุวิเธหิ ทุกฺเขหิ อวิหญฺญมาโน พหุวิธาหิ จ สมฺปตฺตีหิ อนากฑฺฒิยมาโน ปารมิปริปูรณปสุโต เจว หุตฺวา ตทนุรูปํ ปฏิปตฺตึ ปฏิปนฺโน อุตฺตมํ อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ สพฺพญฺญุตํ ปตฺโต, อธิคโตสฺมีติ อตฺโถ.

เล่มที่ ๓๓ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๒-พุทธวงศ์-จริยาปิฎก๑,๙๔๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “สโมธานกถา”