อฏฺฐธมฺมสโมธานา อภินีหาโร สมิชฺฌตี"ติ ๑- เอวํ วุตฺโต อฏฺฐธมฺมสโมธานสมฺปาทิโต "ติณฺโณ ตาเรยฺยํ มุตฺโต โมเจยฺยํ ทนฺโต ทเมยฺยํ สนฺโต สเมยฺยํ อสฺสตฺโถ อสฺสาเสยฺยํ ปรินิพฺพุโต ปรินิพฺพาเปยฺยํ สุทฺโธ

ตตฺถ มนุสฺสตฺตนฺติ มนุสฺสตฺตภาโว. มนุสฺสตฺตภาเวเยว หิ ฐตฺวา พุทฺธตฺตํ ปตฺเถนฺตสฺส ปตฺถนา สมิชฺฌติ, น นาคสุปณฺณาทิชาตีสุ ฐิตสฺส, กสฺมาติ เจ? พุทฺธภาวสฺส อนนุจฺฉวิกภาวโต.

ลิงฺคสมฺปตฺตีติ มนุสฺสตฺตภาเว ฐิตสฺสาปิ ปุริสสฺเสว ปตฺถนา สมิชฺฌติ, น อิตฺถิยา น ปณฺฑกนปุํสกอุภโตพฺยญฺชนกานํ วา สมิชฺฌติ, กสฺมาติ เจ? ยถาวุตฺตการณโต ลกฺขณปาริปูริยา อภาวโต จ. วุตฺตเญฺหตํ "อฏฺฐานเมตํ ภิกฺขเว อนวกาโส, ยํ อิตฺถี อรหํ อสฺส สมฺมาสมฺพุทฺโธ"ติ ๑- วิตฺถาโร. ตสฺมา มนุสฺสชาติกสฺสาปิ อิตฺถิลิงฺเค ฐิตสฺส ปณฺฑกาทีนํ วา ปตฺถนา น สมิชฺฌติ.

เล่มที่ ๓๓ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๒-พุทธวงศ์-จริยาปิฎก๑,๙๗๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “สโมธานกถา”