@๔ ก. สพฺพทุกฺขปฺปหาโน ๕ ฉ.ม. พฺรเหฺม อุปาสิโต ๖ ขุ.สุ. ๒๕/๑๑๔๐/๕๕๒ เอตฺถ พฺราหฺมโณ. "พฺรหฺมาติ โข ภิกฺขเว ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนนฺ"ติ ๑- เอตฺถ ตถาคโต. "พฺรหฺมาติ มาตาปิตโร ปุพฺพาจริยาติ วุจฺจเร"ติ ๒- เอตฺถ มาตาปิตโร "พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตตี"ติ ๓- เอตฺถ เสฏฺโฐ อธิปฺเปโต. อิธ ปน ปฐมชฺฌานํ ปณีตํ ภาเวตฺวา ปฐมชฺฌานภูมิยํ นิพฺพตฺโต กปฺปายุโก มหาพฺรหฺมา อธิปฺเปโต. ๔- จสทฺโท สมฺปิณฺฑนตฺโถ, พฺรหฺมา จ อญฺเญ จ ทสสุ จกฺกวาฬสหสฺเสสุ พฺรหฺมาโน จาติ อตฺโถ, ปทปูรณมตฺโต วา. โลกาธิปตีติ เอตฺถ โลโกติ สงฺขารโลโก สตฺตโลโก โอกาสโลโกติ ตโย โลกา. เตสุ อิธ สตฺตโลโก อธิปฺเปโต. ตสฺส อิสฺสโร อธิปตีติ โลกาธิปติ, โลเกกเทสสฺสาปิ อธิปติ โลกาธิปตีติ วุจฺจติ เทวาธิปติ นราธิปติ วิย.

สหมฺปตีติ โส กิร กสฺสปสฺส ภควโต สาสเน สหโก นาม เถโร ปฐมชฺฌานํ นิพฺพตฺเตตฺวา อปริหีนชฺฌาโน ชีวิตปริโยสาเน ปฐมชฺฌานภูมิยํ กปฺปายุกมหาพฺรหฺมา หุตฺวา นิพฺพตฺโต, ตตฺร ปน นํ "สหมฺปติ พฺรหฺมา"ติ สญฺชานนฺติ. "สหกปตี"ติ วตฺตพฺเพ อนุสฺสราคมํ ๕- กตฺวา รุฬฺหีวเสน "สหมฺปตี"ติ วทนฺติ. กตญฺชลีติ กตญฺชลิโก, อญฺชลิปุฏํ สิรสิ กตฺวาติ อตฺโถ. อนธิวรนฺติ อจฺจนฺตวโร อธิวโร นาสฺส อตฺถีติ อนธิวโร, น ตโต อธิโก วโร อตฺถีติ วา อนธิวโร, อนุตฺตโรติ อตฺโถ, ตํ อนธิวรํ. อยาจถาติ อยาจิตฺถ อชฺเฌสิ.

อิทานิ ยสฺสตฺถาย โส ภควนฺตํ อยาจิ. ตมตฺถํ ทสฺเสตุํ "สนฺตีธ สตฺตาติอาทิ วุตฺตํ. ตตฺถ สนฺตีติ สํวิชฺชนฺติ อุปลพฺภนฺติ, พุทฺธจกฺขุสฺส อาปาถํ