ทิสฺวาน อจฺเฉรกํ ปาฏิหีรนฺ"ติ. ๑-

ตตฺถ โอภาสิตาติ ปกาสิตา. ปฐวีติ เอตฺถายํ ปฐวี จตุพฺพิธา กกฺขฬปฐวี สสมฺภารปฐวี นิมิตฺตปฐวี สมฺมุติปฐวีติ. ตาสุ "กตมา จาวุโส อชฺฌตฺติกา ปฐวีธาตุ? ยํ อชฺฌตฺตํ ปจฺจตฺตํ กกฺขฬํ ขริคตนฺ"ติอาทีสุ ๒- วุตฺตา อยํ กกฺขฬปฐวี นาม. "โย ปน ภิกฺขุ ปฐวึ ขเณยฺย วา ขณาเปยฺย วา"ติอาทีสุ ๓- วุตฺตา สสมฺภารปฐวี, เย จ เกสาทโย วีสติ โกฏฺฐาสา, อโยโลหาทโย จ พาหิรา, สาปิ วณฺณาทีหิ สมฺภาเรหิ สทฺธึ ปฐวีติ สสมฺภารปฐวี นาม. "ปฐวีกสิณเมโก สญฺชานาตี"ติอาทีสุ ๔- นิมิตฺตปฐวี "อารมฺมณปฐวี"ติปิ วุจฺจติ. ปฐวีกสิณฌานลาภี เทวโลเก นิพฺพตฺโต อาคมนวเสน "ปฐวีเทโว"ติ นามํ ลภติ. วุตฺตเญฺหตํ "อาโป จ เทวา ปฐวี"ติอาทีสุ ๕- อยํ สมฺมุติปฐวี, ปญฺญตฺติปฐวี นามาติ เวทิตพฺพา. อิธ ปน สสมฺภารปฐวี อธิปฺเปตา. ๖-

สเทวกาติ สเทวโลกา. "สเทวตา"ติปิ ปาโฐ อตฺถิ เจ สุนฺทรตรํ, สเทวโก มนุสฺสโลโก โอภาสิโตติ อตฺโถ. ปุถูติ พหู. โลกนฺตริกาติ อสุรกายนรกานเมตํ อธิวจนํ, ตา ปน ติณฺณํ จกฺกวาฬานํ อนฺตรา เอกา โลกนฺตริกา โหติ, ติณฺณํ สกฏจกฺกานํ อญฺญมญฺญํ อาหจฺจ ฐิตานํ มชฺเฌโอกาโส วิย เอเกโก โลกนฺตริกนิรโย, ปริมาณโต อฏฺฐโยชนสหสฺโส โหติ. อสํวุตาติ เหฏฺฐา อปฺปติฏฺฐา. ตโม จาติ อนฺธกาโร. ติพฺโพติ พหโล ฆโน.