ทสสหสฺสี โลกธาตุ กมฺปิตฺถ ธรณี ตทา"ติ- อาทิ.
ตตฺถ โอกฺกมีติ โอกฺกมึ ปาวิสึ. กุจฺฉิยนฺติ มาตุกุจฺฉิมฺหิ. ทสสหสฺสี โลกธาตุ, กมฺปิตฺถาติ สโต สมฺปชาโน ปน โพธิสตฺโต มาตุกุจฺฉึ โอกฺกมนฺโต เอกูนวีสติยา ปฏิสนฺธิจิตฺเตสุ เมตฺตาปุพฺพภาคสฺส โสมนสฺสสหคตญาณสมฺปยุตฺต- อสงฺขาริกกุสลจิตฺตสฺส สทิสมหาวิปากจิตฺเตน อาสาฬฺหิปุณฺณมายํ อุตฺตราสาฬฺห- นกฺขตฺเตเนว ปฏิสนฺธึ อคฺคเหสิ. ตทา ทสสหสฺสีโลกธาตุ สกลาปิ กมฺปิ สงฺกมฺปิ สมฺปกมฺปีติ อตฺโถ. ธรณีติ ธาเรติ สพฺเพ ถาวรชงฺคเมติ ธรณี, ปฐวี.
[๖๙] สมฺปชาโนว นิกฺขมินฺติ เอตฺถ ยทา ปนาหํ สโต สมฺปชาโนว มาตุกุจฺฉิโต ธมฺมาสนโต โอตรนฺโต ธมฺมกถิโก วิย นิสฺเสณิโต โอตรนฺโต ปุริโส วิย จ เทฺว หตฺเถ จ ปาเท จ ปสาเรตฺวา ฐิตโกว มาตุกุจฺฉิสมฺภเวน เกนจิ อสุจินา อมกฺขิโตว นิกฺขมึ. สาธุการํ ปวตฺเตนฺตีติ สาธุการํ ปวตฺตยนฺติ, สาธุการํ เทนฺตีติ อตฺโถ. ปกมฺปิตฺถาติ กมฺปิตฺถ, โอกฺกมเนปิ มาตุกุจฺฉิโต นิกฺขมเนปิ ทสสหสฺสี ปกมฺปิตฺถาติ อตฺโถ.
[๗๐] อถ ภควา คพฺโภกฺกนฺติอาทีสุ อตฺตนา สมสมํ อทิสฺวา คพฺโภกฺกนฺติ- อาทีสุ อตฺตโน อจฺฉริยทสฺสนตฺตํ "โอกฺกนฺติ เม สโม นตฺถี"ติ อิมํ คาถมาห. ตตฺถ โอกฺกนฺตีติ คพฺโภกฺกนฺติยํ, ภุมฺมตฺเถ ปจฺจตฺตวจนํ, ปฏิสนฺธิคฺ- คหเณติ อตฺโถ. เมติ มยา. สโมติ สทิโส นตฺถิ. ชาติโตติ เอตฺถ ชายติ เอตาย มาตุยาติ มาตา "ชาตี"ติ วุจฺจติ, ตโต ชาติโต มาตุยาติ อตฺโถ. อภินิกฺขเมติ มาตุกุจฺฉิโต อภินิกฺขมเน ปสเว สตีติ อตฺโถ. สมฺโพธิยนฺติ เอตฺถ ปสตฺถา สุนฺทรา โพธิ สมฺโพธิ. อยํ ปน โพธิสทฺโท รุกฺขมคฺคนิพฺพานสพฺพญฺญุตญฺญาณาทีสุ ทิสฺสติ. "โพธิรุกฺขมูเล ปฐมากิสมฺพุทฺโธ"ติ ๑- จ, "อนฺตรา จ คยํ อนฺตรา จ โพธินฺ"ติ ๒- จ อาคตฏฺฐาเน หิ รุกฺโข โพธีติ วุจฺจติ. "โพธิ วุจฺจติ จตูสุ มคฺเคสุ ญาณนฺ"ติ ๓- อาคตฏฺฐาเน. มคฺโค. "ปตฺวาน โพธึ อมตํ อสงฺขตนฺ"ติ อาคตฏฺฐาเน นิพฺพานํ. "ปปฺโปติ โพธึ วรภูริเมธโส"ติ ๔- อาคตฏฺฐาเน สพฺพญฺญุตญฺญาณํ. อิธ ปน ภควโต อรหตฺตมคฺคญาณํ อธิปฺเปตํ. อปเร "สพฺพญฺญุตญฺญาณนฺ"ติปิ วทนฺติ, ตสฺสํ สมฺโพธิยํ ๕- อหํ เสฏฺโฐติ อตฺโถ.