@๔ อุปนิธาย (สฺยา) ๕ สี.,อิ. โคมณฺฑลา ๖ อุปาคนฺตฺวา (สฺยา)

@๗ ขุ.จริยา. ๓๓/๓๕/๕๙๔ (สฺยา) ๘ สี.,อิ.,ม. นิกีนิตํ

ตตฺถ ตสฺส ปุฏฺโฐ วิยากาสีติ เตน ธมฺมเสนาปตินา ปุฏฺโฐ หุตฺวา ตสฺส พฺยากาสิ, อตฺตโน อภินีหารโต ปฏฺฐาย อภิสมฺโพธิปริโยสานํ สพฺพํ พุทฺธวํสํ กเถสีติ อตฺโถ. กรวีกมธุรคิโรติ กรวีกสกุณสฺส วิย มธุรา คิรา ยสฺส โส กรวีกมธุรคิโร, กรวีกมธุรมญฺชุสฺสโรติ อตฺโถ. ตตฺริทํ กรวีกานํ มธุรสฺสรตา กรวีกสกุณา กิร มธุรรสํ อมฺพปกฺกํ มุขตุณฺฑเกน ปหริตฺวา ปคฺฆริตํ ผลรสํ ปิวิตฺวา ปกฺเขน ตาฬํ ทตฺวา วิกูชมาเน จตุปฺปทา มทมตฺตา วิย สฬิตุํ อารภนฺติ, โคจรปสุตาปิ จตุปฺปทคณา มุขคตานิปิ ติณานิ ฉฑฺเทตฺวา ตํ นาทํ สุณนฺติ, วาฬมิคา ขุทฺทกมิเค อนุพนฺธมานา อุกฺขิตฺตํ ปาทํ อนิกฺขิปิตฺวา จิตฺตกตา วิย ติฏฺฐนฺติ, อนุพนฺธมิคาปิ มรณภยํ หิตฺวา ติฏฺฐนฺติ, อากาเส ปกฺขนฺทนฺตา ปกฺขิโนปิ ปกฺเข ปสาเรตฺวา ติฏฺฐนฺติ, อุทเก มจฺฉาปิ กณฺณปฏลํ อจาเลนฺตา ตํ สทฺทํ สุณมานา ติฏฺฐนฺติ. เอวํ มธุรสฺสรา กรวีกา. ๑- นิพฺพาปยนฺโต หทยนฺติ กิเลสคฺคิสนฺตตฺตสพฺพชนมานสํ ธมฺมกถามตธาราย สีติภาวํ ชนยนฺโตติ อตฺโถ. หาสยนฺโตติ โตสยนฺโต. สเทวกํ โลกํ.

อตีตพุทฺธานนฺติ อตีตานํ พุทฺธานํ. ๒- อมฺหากํ ภควโต อภินีหารสฺส ปุรโต ปน ตณฺหงฺกโร เมธงฺกโร สรณงฺกโร ทีปงฺกโรติ จตฺตาโร พุทฺธา เอกสฺมึ กปฺเป นิพฺพตฺตึสุ. เตสํ อปรภาเค โกณฺฑญฺญาทโย เตวีสติ ๒- พุทฺธาติ สพฺเพ ทีปงฺกราทโย จตุวีสติ พุทฺธา อิธ "อตีตพุทฺธา"ติ อธิปฺเปตา, เตสํ อตีตพุทฺธานํ. ชินานนฺติ ตสฺเสว เววจนํ. เทสิตนฺติ กถิตํ. จตุวีสติยา พุทฺธานํ จตุสจฺจปฏิสํยุตฺตํ ธมฺมกถํ. นิกีฬิตนฺติ เตสํ จริตํ. กปฺปชาติโคตฺตายุโพธิสาวก- สนฺนิปาตอุปฏฺฐากมาตาปิตุปุตฺตภริยาปริจฺเฉทาทิกํ นิกีฬิตํ นาม. พุทฺธปรมฺปรา- คตนฺติ ทีปงฺกรทสพลโต ปฏฺฐาย ยาว กสฺสปปรมฺปรโต อาคตํ เทสิตํ นิกีฬิตํ วาติ