เตนายํ กมฺปิตา ปฐวี ทสสหสฺสี สเทวเก"ติ.

ตตฺถ ยาวตาติ ยาวติกา. อาสีติ อโหสิ. "ยา ตทา ปริสา อาสี"ติปิ ปาโฐ, ตสฺส ยา ตตฺถ ปริสา ฐิตา อาสีติ อตฺโถ. ปเวธมานาติ กมฺปมานา. สาติ สา ปริสา. ตตฺถาติ ตสฺมึ ปริเวสนฏฺฐาเน. เสตีติ สยิตฺถ.

ฆฏาติ ฆฏานํ, สามิอตฺเถ ปจฺจตฺตวจนํ, ฆฏานํ เนกสหสฺสานีติ อตฺโถ. สญฺจุณฺณมถิตาติ จุณฺณา เจว มถิตา จ, มถิตสญฺจุณฺณาติ อตฺโถ. อญฺญมญฺญํ ปฆฏฺฏิตาติ อญฺญมญฺญํ ปหฏา. อุพฺพิคฺคาติ อุตฺราสหทยา. ตสิตาติ สญฺชาตตาสา. ภีตาติ ภยภีตา. ภนฺตาติ ผนฺทนมานสา, วิพฺภนฺตจิตฺตาติ อตฺโถ. สพฺพานิ ปเนตานิ อญฺญมญฺญเววจนานิ. สมาคมฺมาติ สมาคนฺตฺวา. อยเมว วา ปาโฐ.

อุปทฺทุโตติ อุปหโต. ๑- ตํ วิโนเทหีติ ตํ อุปทฺทุตภยํ วิโนเทหิ, วินาสยาติ อตฺโถ. จกฺขุมาติ ปญฺจหิ จกฺขูหิ จกฺขุม. เตสํ ตทาติ เต ชเน ตทา, อุปโยคตฺเถ สามิวจนํ. สญฺญาเปสีติ ญาเปสิ โพเธสิ. วิสฺสตฺถาติ วิสฺสตฺถจิตฺตา. มา ภาถาติ มา ภายถ. ยมหนฺติ ยํ อหํ สุเมธปณฺฑิตํ. ธมฺมนฺติ ปารมิธมฺมํ. ปุพฺพกนฺติ โปราณํ. ชินเสวิตนฺติ ชิเนหิ โพธิสตฺตกาเล เสวิตนฺติ อตฺโถ. พุทฺธภูมินฺติ ปารมิธมฺมํ. ๒- เตนาติ เตน สมฺมสนการเณน. กมฺปิตาติ จลิตา. สเทวเกติ สเทวเก โลเก.

เล่มที่ ๓๓ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๒-พุทธวงศ์-จริยาปิฎก๖๓๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “รัตนะจงกรมกัณฑ์”