อสงฺเขฺยยฺยํ ญาณวรํ วิมุตฺติปิ อนูปมา.

[๓] ตสฺสาปิ อตุลเตชสฺส ธมฺมจกฺกปฺปวตฺตเน

อภิสมยา ตโย อาสุํ มหาตมปวาหนา"ติ.

ตตฺถ อสมํ สีลนฺติ อญฺเญสํ สีเลน อสทิสํ, อุตฺตมํ เสฏฺฐนฺติ อตฺโถ. สมาธิปิ อนนฺตโกติ สมาธิปิ อปฺปเมยฺโย, ตสฺส อนนฺตภาโว โลกวิวรณยมก- ปาฏิหาริยาทีสุ ทฏฺฐพฺโพ. ญาณวรนฺติ สพฺพญฺญุตญฺญาณํ, อสาธารณญาณานิ วา. วิมุตฺติปีติ อรหตฺตผลวิมุตฺติปิ ภควโต. อนูปมาติ อุปมาวิรหิตา. อตุลเตชสฺสาติ อตุลญาณเตชสฺส. "อตุลญาณเตชา"ติปิ ปาโฐ. ตสฺส "ตโย อภิสมยา"ติ อิมินา อุตฺตรปเทน สมฺพนฺโธ ทฏฺฐพฺโพ. มหาตมปวาหนาติ มหาโมหวินาสกา, โมหนฺธการวิทฺธํสกาติ อตฺโถ.

เล่มที่ ๓๓ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๒-พุทธวงศ์-จริยาปิฎก๘๗๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. ปทุมพุทธวงศ์”