ญาณวรุปฺปชฺชีติ ญาณวรํ อุทปาทิ. อนนฺตนฺติ อปฺปเมยฺยํ อปฺปมาณํ. วชิรูปมนฺติ วชิรสทิสํ ติขิณํ, อนิจฺจานุปสฺสนาทิกสฺส วิปสฺสนาญาณสฺเสตํ อธิวจนํ. เตน วิจินิ สงฺขาเรติ เตน วิปสฺสนาญาเณน รูปาทิเก สงฺขาเร วิจินิ. อุกฺกุชฺชมวกุชฺชกนฺติ สงฺขารานํ อุทยญฺจ วยญฺจ ๑- วิจินีติ อตฺโถ. ตสฺมา ปจฺจยาการํ สมฺมสิตฺวา อานาปานจตุตฺถชฺฌานโต วุฏฺฐาย ปญฺจสุ ขนฺเธสุ อภินิวิสิตฺวา อุทยพฺพยวเสน ๒- สมปญฺญาส ลกฺขณานิ ทิสฺวา ยาว โคตฺรภุญาณํ วิปสฺสนํ วฑฺเฒตฺวา อริยมคฺคานุกฺกเมน สกเล พุทฺธคุเณ ปฏิลภีติ อตฺโถ.

ตตฺถาติ โสณรุกฺเข. สพฺพกิเลสานีติ สพฺเพปิ กิเลเส, ลิงฺควิปริยาสํ กตฺวา วุตฺตํ. เกจิ "ตตฺถ สพฺพกิเลเสหี"ติ ปฐนฺติ. อเสสนฺติ นิรวเสสํ. อภิวาหยีติ มคฺโคธินา จ กิเลโสธินา จ สพฺเพ กิเลเส อภิวาหยิ, วินาสมุปเนสีติ อตฺโถ. โพธีติ อรหตฺตมคฺคญาณํ. พุทฺธญาเณ จ จุทฺทสาติ พุทฺธญาณานิ จุทฺทส. ตานิ กตมานีติ? มคฺคผลญาณานิ อฏฺฐ, ฉ อสาธารณญาณานีติ

เอวํ พุทฺธตฺตํ ปตฺวา พฺรหฺมายาจนํ อธิวาเสตฺวา ธนญฺชยุยฺยาเน อตฺตนา สห ปพฺพชิเต สตสหสฺสภิกฺขู สมฺมุเข กตฺวา ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตสิ. ตทา โกฏิสตสหสฺสสฺส ปฐมาภิสมโย อโหสิ. ตทา กิร มหาโทณนคเร โทโณ นาม นาคราชา คงฺคาตีเร ๑- ปฏิวสติ มหิทฺธิโก มหานุภาโว มหาชเนน สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต. โส ยสฺมึ วิสเย ชนปทวาสิโน มนุสฺสา ตสฺส พลิกมฺมํ น กโรนฺติ, เตสํ วิสยํ อวสฺเสน วา อติวสฺเสน วา สกฺขรวสฺเสน วา วินาเสติ.