อุสฺสนฺนกุสลา ชนตา ตมฺหิ กปฺเป อชายถา"ติ.
ตตฺถ สาครูปโมติ สาครสทิสคมฺภีรภาโว. มณฺฑกปฺโป วา โส อาสีติ เอตฺถ ยสฺมึ กปฺเป เทฺว สมฺมาสมฺพุทฺธา อุปฺปชฺชนฺติ, ๑- อยํ มณฺฑกปฺโป นาม. ทุวิโธ หิ กปฺโป สุญฺญกปฺโป อสุญฺญกปฺโป จาติ. ตตฺถ สุญฺญกปฺเป พุทฺธปจฺเจกพุทฺธจกฺกวตฺติโน น อุปฺปชฺชนฺติ. ตสฺมา คุณวนฺตปุคฺคลสุญฺญตฺตา "สุญฺญกปฺโป"ติ วุจฺจติ.
อสุญฺญกปฺโป ปญฺจวิโธ สารกปฺโป มณฺฑกปฺโป วรกปฺโป สารมณฺฑกปฺโป ภทฺทกปฺโปติ. ตตฺถ คุณสารรหิเต ๒- กปฺเป คุณสารุปฺปาทกสฺส คุณสารชนนสฺส เอกสฺส สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาตุภาเวน "สารกปฺโป"ติ วุจฺจติ. ยสฺมึ ปน กปฺเป เทฺว โลกนายกา อุปฺปชฺชนฺติ, โส มณฺฑกปฺโปติ วุจฺจติ. ยสฺมึ กปฺเป ตโย พุทฺธา อุปฺปชฺชนฺติ, เตสุ ปฐโม ทุติยํ พฺยากโรติ, ทุติโย ตติยนฺติ, ตตฺถ มนุสฺสา ปมุทิตหทยา อตฺตนา ปตฺถิตปณิธานวเสน วรยนฺติ. ตสฺมา "วรกปฺโป"ติ วุจฺจติ. ยตฺถ ปน กปฺเป จตฺตาโร พุทฺธา อุปฺปชฺชนฺติ, โส ปุริมกปฺปโต วิสิฏฺฐตรตฺตา สารตรตฺตา "สารมณฺฑกปฺโป"ติ วุจฺจติ. ยสฺมึ กปฺเป ปญฺจ พุทฺธา อุปฺปชฺชนฺติ, โส "ภทฺทกปฺโป"ติ วุจฺจติ. โส ปน อติทุลฺลโภ. ตสฺมึ ปน กปฺเป เยภุยฺเยน สตฺตา กลฺยาณสุขพหุลา โหนฺติ. เยภุยฺเยน ติเหตุกา กิเลสกฺขยํ กโรนฺติ, ทุเหตุกา สุคติคามิโน โหนฺติ, อเหตุกา เหตุํ ปฏิลภนฺติ. ตสฺมา โส กปฺโป "ภทฺทกปฺโป"ติ วุจฺจติ. เตน วุตฺตํ "อสุญฺญกปฺโป ปญฺจวิโธ"ติอาทิ. ๓- วุตฺตเญฺหตํ โปราเณหิ:-