Mahāsatto hi sabbattha nirayabhayameva āvajjetvā adhiṭṭhānaṃ avikopento niccalova ahosi. Evaṃ paṇṇarasavassāni vīmaṃsitvā atha soḷasavassakāle "pīṭhasappino vā hontu mūgabadhirā vā rajanīyesu arajjantā dussanīyesu adussantā nāma natthīti nāṭakānissa paccupaṭṭhapetvā vīmaṃsissāmā"ti kumāraṃ gandhodakena nhāpetvā devaputtaṃ viya alaṅkaritvā devavimānakappaṃ pupphagandhadāmādīhi ekāmodapamodaṃ pāsādaṃ āropetvā uttamarūpadharā bhāvavilāsasampannā devaccharāpaṭibhāgā itthiyo upaṭṭhapesuṃ "gacchatha naccādīhi kumāraṃ abhiramāpethā"ti. Tā upagantvā tathā kātuṃ vāyamiṃsu. So buddhisampannatāya "imā me sarīrasamphassaṃ mā vindiṃsū"ti assāsapassāse nirundhi. Tā tassa sarīrasamphassaṃ avindantiyo "thaddhasarīro esa, nāyaṃ manusso, yakkho bhavissatī"ti pakkamiṃsu.

Evaṃ soḷasa vassāni soḷasahi mahāvīmaṃsāhi anekāhi ca khuddakavīmaṃsāhi pariggaṇhituṃ asakkuṇitvā mātāpitaro "tāta temiyakumāra mayaṃ tava amūgādibhāvaṃ jānāma, na hi tesaṃ evarūpāni mukhakaṇṇasotapādāni honti, tvaṃ amhehi patthetvā laddhaputtako, mā no nāsehi, sakalajambudīpe rājūnaṃ santikā garahato mocehī"ti saha visuṃ visuñca anekavāraṃ yāciṃsu. So tehi evaṃ yāciyamānopi asuṇanto viya hutvā nipajji.

[58] Atha rājā mahāsattassa ubho pāde kaṇṇasote jivhaṃ ubho ca hatthe kusalehi purisehi vīmaṃsāpetvā "yadipi apīṭhasappiādīnaṃ viyassa pādādayo, tathāpi ayaṃ pīṭhasappi mūgabadhiro maññe, īdise kāḷakaṇṇipurise imasmiṃ gehe vasante tayo antarāyā paññāyanti jīvitassa vā chattassa vā mahesiyā vā"ti lakkhaṇapāṭhakehi Idāni kathitaṃ, jātadivase pana "tumhākaṃ domanassapariharaṇatthaṃ `dhaññapuññalakkhaṇo'ti vuttan"ti amaccehi ārocitaṃ sutvā antarāyabhayena bhīto "gacchatha naṃ avamaṅgalarathe nipajjāpetvā pacchimadvārena nīharāpetvā āmakasusāne nikhaṇathā"ti āṇāpesi. Taṃ sutvā mahāsatto haṭṭho udaggo ahosi "cirassaṃ vata me manoratho pāpuṇissatī"ti. Tena vuttaṃ:-

เล่มที่ ๓๓ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๒-พุทธวงศ์-จริยาปิฎก๑,๘๓๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. มูคผักขจริยา”