Katamā ariyā iddhi? idha bhikkhu sace ākaṅkhati "paṭikūle Appaṭikūlasaññī vihareyyan"ti appaṭikūlasaññī tattha viharati, sace ākaṅkhati "appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyyan"ti paṭikūlasaññī tattha viharati .pe. Upekkhako tattha viharati sato sampajānoti. Ayaṃ hi cetovasippattānaṃ ariyānaṃyeva sambhavato ariyā iddhi nāma.

Katamā kammavipākajā iddhi? sabbesaṃ pakkhīnaṃ sabbesaṃ devānaṃ Paṭhamakappikānaṃ manussānaṃ ekaccānañca vinipātikānaṃ vehāsagamanādikā kammavipākajā iddhi nāma.

Katamā puññavato iddhi? rājā cakkavattī vehāsaṃ gacchati saddhiṃ Caturaṅginiyā senāya. Jaṭilakassa gahapatissa asītihattho suvaṇṇapabbato nibbatti. Ayaṃ puññavato iddhi nāma. Ghosakassa gahapatino sattasu ṭhānesu māraṇatthāya upakkame katepi arogabhāvo puññavato iddhi. Meṇḍakaseṭṭhissa aṭṭhakarīsamatte padese sattaratanamayānaṃ meṇḍakānaṃ pātubhāvo puññavato iddhi.

Katamā vijjāmayā iddhi? vijjadharā vijjaṃ parijappitvā vehāsaṃ gacchanti, Ākāse antalikkhe hatthimpi dassenti .pe. Vividhampi senābyūhaṃ dassentī"ti ādinayappavattā vijjāmayā iddhi nāma. Taṃ taṃ kammaṃ katvā nibbatto viseso sammāpayogapaccayā ijjhanatthena iddhīti ayaṃ tattha tattha sammāpayogapaccayā

เล่มที่ ๓๓ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๒-พุทธวงศ์-จริยาปิฎก๓๖๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “รัตนะจงกรมกัณฑ์”