ทิพยจักษุ ตาทิพย์

ธรรมจักษุ มรรคเบื้องต่ำ ๓.

บรรดาปัญญาจักษุ ๕ เหล่านั้น จักษุที่ตรัสว่า ๑- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราได้ตรวจดูโลกด้วยพุทธจักษุ ก็ได้เห็นเหล่าสัตว์ผู้มีกิเลสดุจธุลีในดวงตาน้อย ฯลฯ ผู้จะพึงสอนให้รู้ได้ยากก็มี นี้ชื่อว่าพุทธจักษุ. จักษุที่ตรัสไว้ว่า ๒- สัพพัญญุตญาณ เรียกว่าสมันตจักษุ นี้ชื่อว่าสมันตจักษุ. ____________________________ ๑- ม. มู. เล่ม ๑๒/ข้อ ๓๒๓/หน้า ๓๒๕. ๒- ขุ. จุฬนิทฺเทส เล่ม ๓๐/ข้อ ๔๙๒/หน้า ๒๔๒.

จักษุที่ตรัสไว้ว่า ๓- จักษุเกิดขึ้นแล้ว ญาณเกิดขึ้นแล้ว นี้ชื่อว่าญาณจักษุ. จักษุที่ตรัสไว้ว่า ๔- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราได้เห็นด้วยทิพยจักษุอันบริสุทธิ์ นี้ชื่อว่าทิพยจักษุ. ญาณคือมรรค ๓ เบื้องต่ำที่ตรัสไว้ว่า ๕- ธรรมจักษุปราศจากธุลี ปราศจากมลทิน ย่อมเกิดขึ้น ณ อาสนะที่นั่งนั้นนั่นแหละ นี้ชื่อว่าธรรมจักษุ. ____________________________ ๓- ธมฺมจกฺกปฺปวตฺตนสุตฺต. ๔- ม. มู. เล่ม ๑๒/ข้อ ๓๒๔/หน้า ๓๒๘. ๕- ม. ม. เล่ม ๑๓/ข้อ ๕๙๙/หน้า ๕๔๕.