ธรรมที่ชื่อว่าวิชชูปมะ เพราะเปรียบด้วยสายฟ้าเหตุที่ไม่สามารถเพื่อกำจัดความมืด คือกิเลสได้ด้วยความครอบงำอีก. ที่ชื่อว่าวชิรูปมธรรม เพราะธรรมเหล่านั้นเปรียบด้วยเพชร เหตุที่สามารถกำจัดกิเลสโดยสิ้นเชิง. ที่ชื่อว่าพาลธรรม เพราะเป็นธรรมตั้งอยู่ในพาลทั้งหลายโดยอุปจารแห่งธรรมที่พาลตั้งอยู่. ที่ชื่อว่าปัณฑิตธรรม เพราะเป็นธรรมตั้งอยู่ในบัณฑิตทั้งหลาย.

อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่าพาลธรรม เพราะกระทำให้เป็นคนโง่. หรือชื่อว่าปัณฑิตธรรม เพราะกระทำให้เป็นคนฉลาด. ธรรมดำกระทำจิตไม่ให้มีความประภัสสร ชื่อว่ากัณหธรรม. ธรรมขาวกระทำจิตให้มีความประภัสสร ชื่อว่าสุกกธรรม.

อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่ากัณหธรรม เพราะเหตุที่กำเนิดดำ หรือชื่อว่าสุกกธรรม เพราะเหตุที่กำเนิดขาว. ที่ชื่อว่าตปนียธรรม เพราะย่อมเดือดร้อนในโลกนี้และโลกหน้า. ธรรมที่มิใช่ตปนียธรรม ชื่อว่าอตปนียธรรม.

ทุกะ ๓ มีอธิวจนทุกะเป็นต้น ว่าโดยอรรถไม่มีการกระทำที่ต่างกันในอธิวจนทุกะเป็นต้นนี้ ต่างกันเพียงพยัญชนะเท่านั้น. จริงอยู่ คำว่า สิริวฑฺฒโก ธนวฑฺฒโก เป็นต้นที่กระทำเพียงถ้อยคำเท่านั้น ให้เป็นใหญ่เป็นไป ชื่อว่าอธิวจนะ. ธรรมที่เป็นคลองแห่งชื่อทั้งหลาย ชื่อว่าอธิวจนปถะ.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๓๔๓

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “โอฆโคจฉกะ”