ในบทนี้ว่า เวลาอนติกฺกโม (การไม่ล้ำเขต). อธิบายว่า กาลตรัสเรียกว่า เวลา เหมือนในประโยคมีอาทิว่า ตาย เวลาย (ในกาลนั้น) ดังนี้ก่อน. ราสิ (กอง) ตรัสเรียกว่าเวลา ในคำนี้ว่า อุรุเวลายํ วิหรติ ประทับอยู่ที่ตำบลอุรุเวลา (กองทราย) สีมา (เขตแดน) ตรัสว่าเวลาในคำนี้ว่า ฐิตธมฺโม เวลํ นาติวตฺตติ (ผู้มีธรรมดำรงอยู่ย่อมไม่ประพฤติล้ำเขต) แม้ในอธิการนี้ทรงประสงค์เอาเวลาคือเขตเท่านั้น.

จริงอยู่ วจีสุจริต ๔ ทรงประสงค์เอาเวลา (คือเขต) เพราะอรรถว่าไม่ควรก้าวล่วงด้วยประการฉะนี้ บุคคลเมื่อก้าวล่วงวจีทุจริต ๔ ด้วยเจตนาใด ชื่อว่าย่อมก้าวล้ำเขต วิรติในโลกุตรมรรคนี้ เกิดขึ้นแล้วย่อมไม่ให้เพื่อก้าวล่วงเขตนั้น เพราะเหตุนั้น จึงตรัสว่าการไม่ล่วงล้ำเขต ดังนี้.

อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่าเวลา เพราะอรรถว่าย่อมให้ย่อยยับไป. อธิบายว่า ทำให้พินาศ ให้กระจัดกระจายไป.

ถามว่า ทำอะไรให้ย่อยยับไป.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๙๗๘

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “อธิบดี”