[๑๑๒๑] สญฺโญชเนสุ มานนิทฺเทเส "เสยฺโยหมสฺมี"ติ มาโนติ อุตฺตมฏฺเฐน "อหํ เสยฺโย"ติ เอวํ อุปฺปนฺนมาโน. "สทิโสหมสฺมี"ติ มาโนติ สมสมฏฺเฐน "อหํ สทิโส"ติ เอวํ อุปฺปนฺนมาโน. "หีโนหมสฺมี"ติ มาโนติ ลามกฏฺเฐน "อหํ หีโน"ติ เอวํ อุปฺปนฺนมาโน. เอวํ เสยฺยมาโน สทิสมาโน หีนมาโนติ อิเม ตโย มานา ติณฺณํ ชนานํ อุปฺปชฺชนฺติ. เสยฺยสฺสาปิ หิ "อหํ เสยฺโย, สทิโส, หีโน"ติ ตโย มานา อุปฺปชฺชนฺติ สทิสสฺสาปิ หีนสฺสาปิ. ตตฺถ เสยฺยสฺส เสยฺยมาโนปิ ๑- ยาถาวมาโน, อิตเร เทฺว อยาถาวมานา. สทิสสฺส สทิสมาโนว ฯเปฯ หีนสฺส หีนมาโนว ยาถาวมาโน, อิตเร เทฺว อยาถาวมานา. อิมินา กึ กถิตํ? เอกสฺส ตโย มานา อุปฺปชฺชนฺตีติ กถิตํ. ขุทฺทกวตฺถุเก ๒- ปน ปฐมมานภาชนีเย เอโก มาโน ติณฺณํ ชนานํ อุปฺปชฺชตีติ กถิโต.

มานกรณวเสน มาโน. มญฺญนา มญฺญิตตฺตนฺติ อาการภาวนิทฺเทโส. ๓- อุสฺสิตฏฺเฐน อุณฺณติ. ยสฺสุปฺปชฺชติ, ตํ ปุคฺคลํ อุณฺณาเมติ อุกฺขิปิตฺวา ฐเปตีติ อุณฺณาโม. สมุสฺสิตฏฺเฐน ธโช. อุกฺขิปนฏฺเฐน จิตฺตํ สมฺปคฺคณฺหาตีติ สมฺปคฺคาโห. เกตุ วุจฺจติ พหูสุ ธเชสุ อจฺจุคฺคตธโช, มาโน หิ ปุนปฺปุนํ อุปฺปชฺชมาโน อปราปเร อุปาทาย อจฺจุคฺคตฏฺเฐน เกตุ วิยาติ เกตุ, เกตุํ อิจฺฉตีติ เกตุกมฺยํ, ตสฺส ภาโว เกตุกมฺยตา. สา ปน จิตฺตสฺส, น อตฺตโน. เตน วุตฺตํ "เกตุกมฺยตา จิตฺตสฺสา"ติ. มานสมฺปยุตฺตํ หิ จิตฺตํ เกตุํ อิจฺฉติ, ตสฺส จ ภาโว เกตุกมฺยตา, เกตุสงฺขาโต มาโนติ.

@๓ ฉ.ม. อาการภาวนิทฺเทสา