@๓ ฉ.ม. อุนฺนาเมตฺวา ๔ ม.มู. ๑๒/๒๐๕/๑๗๕ ฐปิตมาติกาย เทสิตตฺตา สกลเมตํ ปกรณํ พุทฺธภาสิตํเอว นาม ชาตํ. เอวํ กถาวตฺถุนา สทฺธึ สตฺตปฺปกรณานิ อภิธมฺโม นาม.

ตตฺถ ธมฺมสงฺคณิปฺปกรเณ จตสฺโส วิภตฺติโย จิตฺตวิภตฺติ รูปวิภตฺติ นิกฺเขปราสิ อตฺถุทฺธาโรติ. ตตฺถ กามาวจรกุสลโต อฏฺฐ อกุสลโต ทฺวาทส กุสลวิปากโต โสฬส อกุสลวิปากโต สตฺต กิริยโต เอกาทส รูปาวจรกุสลโต ปญฺจ วิปากโต ปญฺจ กิริยโต ปญฺจ อรูปาวจรกุสลโต จตฺตาริ วิปากโต จตฺตาริ กิริยโต จตฺตาริ โลกุตฺตรกุสลโต จตฺตาริ วิปากโต จตฺตารีติ เอกูนนวุติ จิตฺตานิ จิตฺตวิภตฺติ นาม. จิตฺตุปฺปาทกณฺฑนฺติปิ เอตสฺเสว นามํ. ตํ วาจนามคฺคโต อติเรกฉภาณวารํ, วิตฺถาริยมานํ ปน อนนฺตมปริมาณํ โหติ.

ตทนนฺตรํ "เอกวิเธน ทุวิเธนา"ติอาทินา นเยน มาติกํ ฐเปตฺวา วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา ทสฺสิตา รูปวิภตฺติ นาม. รูปกณฺฑนฺติปิ ตสฺเสว นามํ. ตํ วาจนามคฺคโต อติเรกเทฺวภาณวารํ, วิตฺถาริยมานํ ปน อนนฺตมปริมาณํ โหติ.